236. ekonom — nadzorca prac rolnych w dawnym majątku ziemskim. [przypis edytorski]
237. ozimina — zboże siane na jesieni. [przypis edytorski]
238. pierwej (daw.) — najpierw, na początku; wcześniej. [przypis edytorski]
239. czarny — tu: diabeł. [przypis edytorski]
240. po woli (daw.) — zgodnie ze swą wolą. [przypis edytorski]
241. wczas (daw.) — odpoczynek. [przypis edytorski]
242. ochrona a. ochronka (daw.) — sierociniec bądź instytucja opiekująca się ubogimi dziećmi. [przypis edytorski]
243. Samarkanda — miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej; zał. w VI w. p.n.e.; w 1868 zdobyte przez wojska ros. i przyłączone do Rosji, w XIX w. jedno z miejsc zesłań Polaków po powstaniach narodowych. [przypis edytorski]
244. ferwor — zapał. [przypis edytorski]
245. Tiens, c’est votre mari (fr.) — spójrz, to twój mąż. [przypis edytorski]