144. imać się czegoś — brać się, zabierać się za coś. [przypis edytorski]
145. aliści (daw.) — jednakże. [przypis edytorski]
146. bogomolnik — tu: osoba nawiedzona religijnie; generalnie: członek odłamu chrześcijaństwa (oraz antyfeudalnego ruchu religijnego) zw. też bogomolcami a. bogomiłami, który powstał w związku z wystąpieniem w X w. Jeremiasza zw. Bogomiłem, obejmował tereny dzisiejszej Bułgarii, a następnie Serbii oraz Bośni i ideowo wpłynął na późniejsze ruchy religijne katarów i albigensów; bogomolcy zbliżali się w swoich koncepcjach teologicznych i kosmogonicznych do manicheizmu, twierdzili, że Bóg Ojciec zrodził dwóch synów, złego Satanaela i dobrego Logosa, z których pierwszy stworzył świat materialny w akcie buntu i złośliwości, że w człowieku jedynie pierwiastek duchowy jest dobry i pochodzi od Logosa, ciało zaś podlega złemu Satanaelowi; bogomolcy zostali potępieni zarówno przez katolickie papiestwo, jak i kościół prawosławny, żyli w ascezie, krytykowali hierarchię kościelną, odrzucali sakramenty i wiarę w zmartwychwstanie. [przypis edytorski]
147. tum — kościół, katedra. [przypis edytorski]
148. szwabacha — pismo gotyckie. [przypis edytorski]
149. nęta — przynęta; coś nęcącego, przyciągającego. [przypis edytorski]
150. Vitae lampadae traditae (łac.) — nieście pochodnię życia. [przypis edytorski]
151. trab (z niem.) — kłus. [przypis edytorski]
152. przed oślepionymi (...) oczy — dziś popr. forma N.lm: (...) oczyma. [przypis edytorski]
153. pozapustny — następujący po zapustach (tj. po karnawale); w kościele katolickim dniem kończącym zapusty i rozpoczynającym okres postu jest Środa Popielcowa, kiedy to podczas specjalnej uroczystości wierni posypują sobie głowę popiołem na znak pokuty. [przypis edytorski]