212. De imitatione Christi (łac.) — O naśladowaniu Chrystusa. [przypis edytorski]
213. wiem sposób — dziś: znam sposób. [przypis edytorski]
214. chciałażbyś — konstrukcja z partykułą -ż-; znaczenie: czy chciałabyś. [przypis edytorski]
215. Lisowski, Aleksander Józef (ok. 1575–1616) — pułkownik królewski, twórca i dowódca tzw. lisowczyków, oddziału lekkiej jazdy powstałego w 1611 r. i prowadzącego walkę podjazdową na wschodnich i północnych rubieżach Rzeczypospolitej podczas wojny polsko-rosyjskiej (1609–1618); oddział złożony był z Kozaków, różnego rodzaju wykolejeńców i desperatów (pierwszy oddział Lisowskiego przyjął nazwę straceńców), którzy służyli za zysk z łupów, nie obciążając skarbu państwa kosztami żołdu. [przypis edytorski]
216. cknić — tęsknić. [przypis edytorski]
217. suplika (z łac.) — prośba. [przypis edytorski]
218. labor omnia vincit improbus (łac.) — ciężka praca przezwycięża wszystko. [przypis edytorski]
219. nierazem to (...) słyszała — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: nie raz to słyszałam. [przypis edytorski]
220. niewywczas — brak wypoczynku; tu: zmęczenie. [przypis edytorski]
221. kalikator (z łac.) — pomocnik organisty. [przypis edytorski]