Chłopi - Władysław Stanisław Reymont

— Sza, sza, gospodarze! Niech będzie zgoda! Żeby Podlesie były nowe Lipce! żeby każdy był pan! — wołał puszczając kieliszek kolejką.

Juści, co wzięli pić, a jeszcze barzej¹⁰⁷³ się ugwarzać, wszyscy już bowiem skłaniali się do zgody oprócz starego Płoszki.

Kowal, któren musiał w tym mieć jakiś gruby profit, najgłośniej rozmawiał rozwodząc się o dziedzicowej poczciwości, a raz po raz stawiał la¹⁰⁷⁴ całej kompanii to gorzałę, to piwo, to nawet arak¹⁰⁷⁵ z esencją.

Cieszyli się tak galancie¹⁰⁷⁶, co już niejeden jeno oczy bałuszył i ozorem ledwo ruchał¹⁰⁷⁷, zaś Kobus, któren cały czas pary z gęby nie puścił, jął naraz chybać¹⁰⁷⁸ ludzi za orzydla¹⁰⁷⁹ i krzyczeć:

— A komorniki to co? Psi pazur? I nam się należy ziemia! Nie dopuścim do zgody! Po sprawiedliwości być musi! Jakże, to jeden ledwie już spaśny kałdun udźwignie, a drugi ma zdychać z głodu? Po równo musi być ziemi la¹⁰⁸⁰ wszystkich! Dziedzice ścierwy! Niejeden gołym zadem łyska¹⁰⁸¹, a nos drze¹⁰⁸² do góry, jakby cięgiem¹⁰⁸³ kichał! Kołtuniarze zapowietrzone! — krzyczał coraz głośniej i tak nieprzystojnie wszystkim przymawiał, jaże¹⁰⁸⁴ go wyciepnęli¹⁰⁸⁵ za drzwi, ale jeszcze przed karczmą klął i wygrażał.

Kompania też niezadługo zaczęła się rozchodzić do domów, jeno co łapczywsi na uciechę ostali w karczmie, kaj¹⁰⁸⁶ już pobrzękiwała muzyka.

Właśnie i wieczór się był robił¹⁰⁸⁷, słońce zapadło za bory i całe niebo stanęło w zorzach, aż czuby zbóż i sadów jakby się pławiły w czerwieni a złocie. Zawiewał wilgotny, pieściwy wiater, żaby jęły¹⁰⁸⁸ rechotać, odzywały się przepiórki, a granie koników roztrząsało się po polach kiej¹⁰⁸⁹ ten nieustający chrzęst dojrzałych kłosów, rozjeżdżali się już z odpustu, że jeno wozy turkotały, a kajś niekaj¹⁰⁹⁰ ktosik¹⁰⁹¹ dobrze napity¹⁰⁹² wyśpiewywał rozgłośnie.

Przycichły Lipce, pusto się zrobiło przed kościołem, ale jeszcze pod chałupami siedzieli gęsto ludzie zażywając chłodu i wczasów.

Cichy zmierzch stawał się na świecie, mroczniały pola, dale stapiały się już z niebem, wszystko się spokoiło¹⁰⁹³, śpik¹⁰⁹⁴ z wolna morzył ziemię i obtulał ją ciepłą rosą, zaś ze sadów tryskały kiej niekiej¹⁰⁹⁵ ptasie głosy, jakoby tym wieczornym pacierzem.

Bydło wracało z pastwisk, raz po raz buchały długie, tęskliwe ryki, a rogate łby pokazywały się nad stawem, rozgorzałym ogniami zachodu jakoby krwawym zarzewiem. Kajś¹⁰⁹⁶ pod młynem baraszkowały z wrzaskiem kąpiące się chłopaki, zaś po obejściach trzęsły się dzieuszyne¹⁰⁹⁷ piesneczki¹⁰⁹⁸, to beki owiec, to gęsie gęgoty.