DI
Dia. = Adlao.
Diabla. = Pagbóhat sa bisan onsa sa daótan ng̃a pagbóhat.
Diablillo. = Táuo ng̃a batid, condátan, ng̃a malíhoc caáyo. * Ang nagapacayáoa sa mg̃a piesta ug mang̃a procesion.
Diablo. = Yaoa. * Táuo ng̃a maísog, ng̃a oaláy cahárloc. * Táuo ng̃a malágsot ug mang̃íl-ad caáyo.
Diabólicamente. = Sa pagcayináoa yaoa, sa pagcadaótan oyámot. [[74]]
Diabólico. = Ang ang̃ay, ang nahatong̃ód sa yaoa. * Ang daótan caáyo, ang mang̃íl-ad oyámot.
Diaconal. = Ang nahatong̃ód sa Diácono.
Diaconato. = Cahímtang sa Padre ng̃a guioldenáhan sa pagcadiácono.
Diaconisa. = Babáye ng̃a nagaalágad sa Singbahán.
Diácono. = Padre ng̃a oalá pa magamisa, ng̃a guioldenáhan sa pagcaorden ng̃a guisóndan sa pagcasacerdote.
Diadema. = Bacos, bogcos ng̃a mapotí ng̃a ibácos, ng̃a ibogcos sa mg̃a hari sa ilang olo. * Porong porong.
Diáfano. = Masíhag, matín-ao.
Dialéctica. = Quinaádman sa paghóna huna ug maáyo.
Dialecto. = Pinamólong ng̃a caogalíng̃on sa tagsa ca Guinharían, provincia con longsod, ng̃a maíng̃on ing̃on sa obán ng̃a pinamólong, apan ng̃a nagacaláin sa pagsángpot ug sa obán pa ng̃a mang̃a calaínan.
Diálogo. = Pagsólti con soguílon sa pila ca táuo ng̃a nanagcaólos olos sila sa pagpang̃ótana ug sa pagsabát, sa pagtúbag.
Diamante. = Bató ng̃a mahál oyámot, masíhag ug magíla gila caáyo.
Diamantino. = Ang ang̃ay ug nahatong̃ód sa diamante.
Diamantista. = Ang nagabóhat, nagahíngpit ug nagalobóng sa mg̃a diamante.
Diametralmente. = Cutob sa loyo hasta sa loyo, sa isigcadáplin.
Diámetro. = Ang talioála sa usa ca malíng̃in.
Diana. = Pagbágting sa tambol sa caadláuon.
Diario. = Ang nahatong̃ód sa matagádlao. * Soguílon con solat, ng̃a mahasácop sa nahatábo sa adlao adlao ng̃atanán. * Bisan onsang solat ng̃a pagasoláton sa matagádlao. * Ang quinahánglan, con ang gasto sa matagádlao sa tagsa ca panimaláy, sa pagcáon ug pagínom.
Diarista. = Ang magasólat sa gaseta ng̃a guing̃álan ug diario.
Diarrea. = Calíbang, hibólos, otol, caólo.
Dibujar. = Pagbárlis, pagpintal.
Diccion. = Polong, ang usá ca bahin sa mg̃a sogílon.
Diccionario. = Libro ng̃a guisolátan sa mg̃a casayódan ug cahológan sa mg̃a polong sa tagsa ca pinamólong, sa pagcasónod sonód sa mg̃a letra.
Diciembre. = Diciembre, ang catapósan ng̃a bolan sa tagsa ca túig.
Dictado. = Cahímtang sa mg̃a dagcóng táuo, bansag ng̃a igaásoy sa cahímtang sa mg̃a dagcóng táuo, maíng̃on ng̃a marques, consejero, &c.
Dictámen. = Paghóna húna sa bisan onsa, ug sa bisan cansa, caogalíng̃on ng̃a húna hona.
Dictar. = Pagpamólong, pagpólong sa mahínay hinay, pagsángpot sa maánam anam, sa mahínay hinay, sa mg̃a polong ng̃a buot sa bisan cansa ng̃a soláton sa lain. * Pagsámbag, pagtámbag.
Dicterio. = Polong ng̃a daótan ng̃a magatóyo, ng̃a magapasocó sa isigcatáuo.
Dicha. = Palad ng̃a maáyo, capaládan, cabolahánan, caolgánan.
Dicharacho. = Polong ng̃a díli piníli, ng̃a guipamólong sa mg̃a táuo ng̃a obos.
Dicho. = Polong. * Pagtaláy sa mg̃a táuo ng̃a boot mamiño, arón soquíton sila sa hocom con sa Padre. * Ang pagásoy sa testigos.
Dichoso. = Táuo ng̃a paládan, boláhan. * Ang macapálad, ang macaboláhan.
Diente. = Ng̃ipon.
Diestra. = Camót sa toó.
Diestramente. = Sa pagcabátid, sa quinaádman. [[74]]
Diestro. = Táuo ng̃a to-hon, ng̃a mogámit guihápon sa camót ng̃a toó. * Táuo ng̃a batid, ng̃a maálam magpatigáyon sa iang pagaboháton, ng̃a macadáog sa mang̃a cacolían. * Bisan onsa ng̃a maáyo, ng̃a oyon, ng̃a macalában ug macatábang. * Ang macapálad, ang macatábang, ang macaboláhan. * Pisi ng̃a icabótad ug icagóyod sa mg̃a mananáp.
Dieta. = Pagpogóng sa pagcáon sa obán ng̃a mg̃a calán-on ng̃a guisógo, guidilí ug guitódlo sa mg̃a mananámbal. * Catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo sa obán ng̃a mg̃a Guinharían.
Diez. = Napólo.
Dieziseisavo. = Ang icapólo ug onóm ca bahin sa bisan onsa.
Diezmar. = Pagláin, pagbólag sa mg̃a icapólo ca bahin sa bisan onsa.
Diezmero. = Ang mobáyad sa mg̃a icapólo, ug ang modáoat.
Diezmesino. = Ang may napólo ca bolan, con ang nahatong̃ód niíning tuíga, tiempóha.
Diezmo. = Ang icapólo ca bahin sa bisan onsa.
Difamar. = Pagcóha sa dong̃og sa isigcatáuo, sa pagbántog sa bisan onsa ng̃a polong con sogílon contra canía.
Diferencia. = Calaínan, bisan onsa ng̃a magacaláin sa usá ca botang sa lain ng̃a botang. * Pagcacápin sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Diferenciar. = Pagláin. * Díli pagáng̃ay, díli pagóyon.
Diferente. = Lain, díli magsáma, díli topóng, díli maíng̃on.
Diferir. = Dogay, arang, ondang. * V. [Diferenciar].
Difícil. = Macóli, malisód.
Difícilmente. = Sa malisód, sa macóli, macóli, malisód.
Dificultad. = Caculían, calisdánan. * Doha doha.
Dificultar. = Pagbótang ug mg̃a cacolían, paglisód sa bisan onsa.
Dificultosamente. V. [Dificilmente].
Dificultoso. = Difícil. * Nauong, báihon, pagatóbang sa bisan cansa ng̃a díli maáyo.
Difidencia. = Pagcabódhi, paglímbong.
Difidente. = Borhíon, malimbóng̃on, malilímbong, macálit.
Difundir. V. [Derramar], y [Derramarse], &c. * Pagbántog, pagbaláod, pagmantalá.
Difunto. = Táuo ng̃a patáy, pinatáy, minatáy.
Difusion. = Pagcatáas sa soguílon, sa oáli, &c.
Difuso. = Dagcó, halagpád, hatáas.
Digerible. = Ang masáyon mahílis, malínis, malóto sa tian, sa cotó cotó, sa mg̃a calán-on, sa quináon.
Digerir. = Hilis, linis. * Pagpalándong, paghúna hona ug maáyo sa bisan onsa sa díli pa boháton con ipamólong.
Digestible. V. [Digerible].
Digestion. = Pagcahílis sa quináon.
Digestivo. = Ang motábang sa paghílis sa quináon. * Tambal ng̃a ibótang sa mg̃a samad arón gomóa ang nana.
Dignacion. = Pagtógot sa mg̃a ponóan sa guipang̃áyo sa mg̃a guinsacópan. * Pagcapalángga. * Paglában, Pagtábang sa bisan cansa.
Dignamente. = Sa pagcatacús, sa pagcaígo sa mang̃a pahanóngdan.
Dignidad. = Hingtóngdan ng̃a magabóhat ug tacós sa bisan onsa. * Opicio, cahímtang ng̃a dagcó ug bantog.
Digno. = Tacós. * Ing̃on sa pagcaígo sa mg̃a pahanóngdan.
Digresion. = Pagsácot sa mg̃a soguílon con sa mang̃a solat sa mg̃a polong ng̃a díli onta macaígo.
Dije. = Dayan dayan, bitay ng̃a itáod sa laoas sa mg̃a báta. * Mang̃a dayan dayan, mg̃a hias ng̃a pagagamíton ug ibisti sa mg̃a babáye. [[75]]
Dilacion. = Pagcadógay, pagcaláng̃an.
Dilapidador. = Maosícon.
Dilapidar. = Osic.
Dilatacion. = Pagdagcó, pagónat sa bisan onsa. * Paghínay hinay sa mg̃a casáquet ug mg̃a calisdánan.
Dilatar. = Pagdagcó, pagónat, pagtáas sa bisan onsa.
Dileccion. = Gogma, palángga, maáyong boot.
Diligencia. = Cacógui, pagcasingcámot, pagbántay.
Diligenciar. = Pagpatigáyon sa pagdáng̃at sa boot dang̃áton.
Diligente. = Macógi, cacoguíhan, magbalántay, matinománon. * Ang madalí magabóhat sa bisan onsa.
Dilucidacion. = Pagcaásoy, pagcasáyor sa bisan onsa.
Dilucidar. = Asoy, sayod, indig indig.
Diluir. = Tonao, hilis, linis.
Diluvio. = Lonóp, pagcalonóp sa calibútan. * Lanao. * Cadaghánan sa bisan onsa, sa mg̃a táuo, mang̃a polong, &c.
Dimanacion. = Guinicánan, sinógdan.
Dimanar. = Guican, sogod.
Dimension. = Socod, pagcadagcó ug pagcalapád sa bisan onsa.
Dimes y diretes (andar en). = Paglális lalis, pagtolotóbag.
Dimidiar. = Pagpótol sa talioála, pagtong̃á.
Diminucion. = Pagcacópos, pagcacábos, pagcadíot diot sa bisan onsa.
Diminutamente. = Sapagcacólang, hapit dili moábot, dili paígo. * Sa tolotagídyot.
Diminutivamente. = Idem.
Diminutivo. = Ang macadíot, ang macacópos.
Diminuto. = Ang coláng̃an sa bisan onsa arón mahímo unta toman ug hingpit.
Dimision. = Pagbía, pagdíli, pagáyad sa bisan cansa sa iang caogalíng̃on ng̃a opicio, cahímtang, ug hasta sa iang salapí ug mg̃a dona, mg̃a manggad, &c.
Dimitir. = Bia, arang, ondang, dili.
Dinastia. = Cadaghánan sa mg̃a hari sa usá ca calioátan, sa usá ca guinicánan, sa usá ca pagcacaobánan, ug ang túig sa ilang pagcahári ug pagbóot.
Dinerada. = Cadaghánan, isip ng̃a dagcó sa salapí.
Dineral. = Idem.
Dinero. = Salapí, cuartas, salapíng boláoan.
Dineroso. = Salapían, salapiánon, adonáhan.
Dintel. = Ang bahin sa mg̃a tocop ug mang̃a talambóan ng̃a mohónong ug molíngcod dapit sa ibábao sa balábag, ng̃a nahatóngtong sa mg̃a marco con mg̃a pinatíndog sa luyo ug sa loyo.
Diocesano. = Ang nahatong̃ód sa diócesis. * Ang Obispo sa tagsa ca provincia.
Diócesi. V. el siguiente.
Diócesis. = Yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa tagsa ca Arzobispo con Obispo.
Dios. = Dios. * Díos dios ng̃a bacácon sa mg̃a dioatáhan.
Diosa. = Dios dios ng̃a babáye sa mg̃a dioatáhan, sa mg̃a táuo ng̃a oalá macaíla sa matúod ng̃a Dios.
Diploma. = Camatoódan ng̃a guícan sa pagbóot sa bisan cansa ng̃a hari.
Diplomacia. = Quinaádman ug ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a holosáyon sa mg̃a hari ug sa mg̃a Guinharían.
Diplomático. = Táuo ng̃a nahilábot sa mg̃a holosáyon sa mg̃a hari ug sa mang̃a Guinharían.
Diputacion. = Catilíngban sa pila ca táuo ng̃a mang̃a sinógo sa pagsábot ug paghósay sa bisan onsa.
Diputado. = Ang táuo ng̃a guing̃álan ug guitódlo sa usá ca ciudad con longsod, con sa usá ca catilíngban sa mg̃a táuo, ug guisógo sa bisan asa, orón mahímo ang ilang ilis sa pagsábot ug paghósay sa ilang mg̃a holosáyon. [[75]]
Diputar. = Pagpíli ug pagtódlo sa bisan cansang tauo, sa bisan onsang toyo, con sa bisan onsa ng̃a opicio.
Dique. = Casampóng̃an sa mg̃a tobig. * Cota ng̃a macapogóng sa cabahá sa tobig. * Lugar ng̃a guitagána sa pagsánglad, pagsolót, pagáyo ug pagcarena sa mang̃a sacayán.
Direccion. = Pagtóon, Pagtódlo, pagsámbag, pagtámbag.
Directamente. = Lactor, sa pagcaláctor, sa oalá licó, sico sico.
Directo. = Ang lactod. * Matól-id, matános. * Ang may tuyo ng̃a lactod sa bisan onsa.
Director. = Ang magaalíma ug magahópot sa bisan onsa. * Padre ng̃a magapacompisál sa bisan cansa ng̃a táuo, ug magahópot ug maáyo sa iang conciencia ug calág.
Dirigir. = Pagtól-id, toon, todlo, oáli, asoy. * Pagtódlo, paghátag ug timáan con señas sa dalan ng̃a pagaláctan onta sa bisan cansa. * Paghóna hona ug maáyo sa catapósan sa pagaboháton onta. * Paghópot sa conciencia, sa calág sa bisan cansang táuo.
Dirimir. = Gobá, badbad.
Dirruir. V. [Arruinarse algo], [arruinar].
Disceptar. V. Argüir.
Discernimiento. = Paghóna húna ng̃a maáyo, ng̃a icaíla sa boot ilhon.
Discernir. = Pagíla sa mg̃a calaínan sa mg̃a botang.
Disciplina. = Caálam sa mahatong̃ód sa calág. * Batásan ng̃a maáyo ug mahósay sa quinabúhi. * Saplina, ihalámpac.
Disciplinante. = Ang magahámpac sa iang laoas. * Táuo ng̃a ipagóa sa hocom sa cadaigánan arón maólao. * Ang guihámpac sa cadaigánan tong̃ód sa iang mg̃a salá.
Disciplinar. = Toon, todlo, asoy, sayod, oáli, sambag, tambag. * Hampac, pagpasáquet sa laoas.
Discipulado. = Cahímtang sa pagcatinón-an.
Discípulo. = Tinón-an, guintón-an, tinodlóan.
Díscolo. = Condatán, soquíhan, maggolobót, magboboruca.
Disconformidad. = Pagcadíli ang̃ay, dilí omóyon, díli topóng, díli magsáma, díli maíng̃on.
Discontinuo. = Ang nabólag, ang díli nayon, ang pinótol, ang bógto.
Discordancia. V. [Disconformidad].
Discordar. = Díli pagáng̃ay. * V. [Disconformidad] desde díli omóyon.
Discorde. = Idem.
Discordia. = Pagcabíquil sa mg̃a cabobót-on. * V. [Disconformidad].
Discrecion. = Salabótan, caboótan, paghóna húna ng̃a maáyo, matalínis. * Pagcabátid. * Polong ng̃a macaígo. * Pagtóman sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot.
Discrepancia. V. [Disconformidad].
Discrepante. V. [Discorde].
Discrepar. V. [Discordar].
Discretamente. = Sa may salabótan, sa caboótan, sa maáyong paghúna húna.
Discreto. = Táuo ng̃a boótan, ng̃a may salabótan, batid.
Discrimen. = Catáhap, catahápan. * V. [Disconformidad].
Disculpa. = Balíbad.
Disculpable. = Ang tacós balibádon, ng̃a ibalíbad.
Discurrir. = Lacáo, lacát, sodoy, dalágan sa bisan díin. * Paghúna huna. * Pagsolosámbag, pagíndig indig sa bisan onsa.
Discursar. = Paghúna húna.
Discursivo. = Ang magahúna huna, ang arang maghúna húna.
Discurso. = Húna húna, ihibaló. * Pagcabóot, pagcaboótan, boot. * Soguílon ng̃a hatáas sa tong̃ód sa bisan onsa. * Pagcadógay, cadogáyan sa tiempo, sa túig. [[76]]
Discusion. = Paghóna huna, pagsolosámbag, pagíndig sa bisan onsa.
Discutir. = Idem. * Pagásoy, pagsáyod ug maáyo sa bisan onsa.
Disecar. = Pagbólag, pagbáhin, paglápa sa mg̃a minatáy, arón hisáydan sa mg̃a mananámbal sa pagcabótang sa mg̃a bahin sa solód sa laoas, ug sa saquét ng̃a nacamatáy caníla.
Diseccion. = Pagcabólag sa mg̃a bahin sa laoas.
Disector. = Ang magalápa sa mg̃a minatáy, ang magabólag sa mg̃a bahin sa laoas.
Diseminar. = Pogas, sab-oag, catag.
Disension. V. [Discordia].
Disenso. = Pagcadilí, pagdilí.
Disenteria. = Hibólos, calíbang sa dogó, otol.
Disentimiento. V. [Disenso].
Disentir. = Pagdilí. * V. [Discordar].
Diseñar. V. [Dibujar].
Disertacion. = Pagíndig indig.
Disertar. = Idem.
Diserto. = Táuo ng̃a maálam mamólong ug guidaghánan sa mg̃a polong.
Disfamar. V. [Difamar].
Disfavor. = Díli pagtagád sa bisan cansa, díli paglában, díli pagtábang canía.
Disforme. = Ang oaláy maáyong dagoay, maáyong báihon, maáyong pagatóbang. * Ang dagcóan caáyo ug labí sa isigcaíng̃on.
Disformidad. = Pagcadagcó, cadacóon ng̃a guilabíhan.
Disfraz. = Pagcabálhin sa dagoay sa bisan onsa, arón díli onta hiílhan. * Pagbísti ng̃a lain caáyo ug pagtábon sa nauong sa mg̃a pagsabáy, ug sa totólo ca adlao ng̃a guinsóndan sa barlis, sa miércoles sa abó, arón díli hiílhan ang mg̃a táuo ng̃a apil sa sabáy, ng̃a nanagdóla.
Disfrazar. = Pagláin, pagbálhin sa dagoay sa bisan onsa. * Pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a díli ang̃ay sa guihúna húna.
Disfrutar. = Agom, polos.
Disgregar. = Bolag, ocal, irog.
Disgustado. = Táuo ng̃a guicasaquítan, ng̃a nasocó, nasobó.
Disgustar. = Pagsobó, pagpasocó. * Pasáquit, pagpanoyó. * Paglális lalis, pagáoay.
Disgusto. = Casocó, casobó, casáquit, pagláis, pagáoay.
Disidente. = Ang mosócol sa mg̃a ponóan, ang díli boot magsógot. * Ang nabólag sa guihúna húna sa cadaghánan ng̃a mg̃a caobán nia.
Disímil. = Díli magsáma, díli topóng, díli maíng̃on.
Disimilitud. = Pagcadíli magsáma, ing̃on ug topóng, pagcaláin, pagcahalayó.
Disimulado. = Ang díli magpaquíta ug díli magpasábot sa guihóna húna nía.
Disimular. = Pagtábon sa guihúna húna sa bisan cansa. * Pagpatigáyon arón díli hisáydan ug hibalóan sa obán sa anáa sa iang húna húna. * Díli pagtagád, pagpasáilo sa mg̃a ponóan sa mg̃a sayóp sa ilang mg̃a guinsacópan, cay guipacaíng̃on ng̃a oalá quit-on ug hingbalóan. * V. [Disfrazar]. * Pagtábon, pagsácot sa usá ca botang sa lain ng̃a botang, arón dilí hiílhan ug arón díli madayág. * Hanip. * Paligás, pagpaligás sa soguílon.
Disipacion. = Pagcaósic, pagcadágmal. * Pagcabáhin, pagcabólag sa mg̃a bahin sa bisan onsa. * Pagcaalísng̃ao, pagcahong̃áo. * Batásan ng̃a maláo-ay, mang̃íl-ad. * Pagcasámoc sa táuo sa mg̃a calipáyan sa calibótan.
Disipado. V. [Disipador]. * Táuo ng̃a mahagógma sa mang̃a calipáyan ng̃a calibotánon.
Disipador. = Maosícon sa bahándi, sa salapí, tigdágmal. [[76]]
Disipante. = Idem.
Disipar. = Bolag, bahin. * Hong̃áo, alísng̃ao. * Lao-ay, ng̃íl-ad. * Paghigógma sa calipáyan sa mg̃a caling̃áoan sa calibótan.
Dislocacion. = Pagcalisá.
Dislocadura. = Idem.
Dislocar. = Lisá.
Disminuir. = Cópos, cobos, coha, diot, colang.
Disociacion. = Pagcabólag, pagcabáhin.
Disociar. = Bolag, bahin.
Disoluble. = Ang arang mahínis, malínis.
Disolucion. = Pagcahínis, pagcalínis. * Pagcang̃íl-ad, pagcaláo-ay sa batásan, sa quinagaoían, sa quinabóhi.
Disolutamente. = Sa pagcang̃íl-ar, sa pagcamaláo-ay.
Disoluto. = Táuo sa batásan ng̃a maláo-ay, mang̃íl-ad.
Disolver. = Hobar, badbad. * Bolag, bahin. * Honóng, poyó, arang, ondang. * Hilis linis.
Disonancia. = Pagcadíli ang̃ay, pagcadíli oyon, pagcabóloc.
Disonante. = Ang díli ang̃ay, ang díli oyon, ang nabóloc.
Disonar. = Díli pagáng̃ay, díli pagóyon, pagbóloc.
Disono. V. [Disonante].
Disparador. = Ang mabóhi sa mg̃a lothang, mang̃a posil, mg̃a paná, &c. * Honóng̃an sa pothao ng̃a macacaláyo sa mg̃a posil.
Disparar. = Bohi, lothang. * Balíbag, bonó, salibáy sa mabáscog, sa bisan onsa. * Pagdalágan sa oaláy toyo.
Disparatadamente. = Sa oaláy cataróng̃an, sa oaláy maáyong paghúna buna.
Disparatado. = Ang magabóhat ug mamólong sa oaláy húna huna ng̃a maáyo, sa pagcahanáyac.
Disparatar. = Pagpamólong ug pagbóhat sa oaláy húna húna ng̃a maáyo, sa pagcaoaláy boot.
Disparate. = Polong con bohat ng̃a díli ang̃ay sa maáyong húna húna.
Disparidad. = Pagcadíli topóng, díli magsáma, díli macaígo, pagcadíli ang̃ay, díli ing̃on, díli oyon. * Pagcaláin.
Disparo. = Pagcabóhi, pagcabonó, pagcasalibáy, pagcabalíbag.
Dispendio. = Paggastang dagcó, pagcaoalá, ng̃a guican sa boot, sa quinahóhi, sa dong̃og, &c.
Dispensa. = Pagtógot ng̃a guican sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot sa may gahóm sa pagtógot, sa bisan onsa ng̃a guidilí sa batásan.
Dispensable. = Ang arang itógot.
Dispensador. = Ang magatógot.
Dispensar. = Tógot, pagbúot.
Dispersar. = Bolag, Sab-oag, catag. * Paggobá, pagpadalágan, pagpalágueu sa mg̃a tapoc sa mang̃a soldados, sa mg̃a caoatán, &c.
Dispersion. = Pagcabólag, pagcalágueu.
Disperso. = Ang nabólag. * Ang magalacát sa mang̃a calongsódan ug sa bisan diin sa oaláy tuyo, con sa pagcalágueu.
Displicencia. = Daútan ng̃a boot, casucó.
Displicente. = Ang magapabóg-at sa boot. * Ang guicabog-átan sa boot, ang nagasobó ug nasucó.
Disponedor. = Ang magatagána, ang magaándam, ang macahósay.
Disponente. = Idem.
Disponer. = Hosay, sohay, pagbótang ug maáyo, * Tagána, andam. * Pagbóot, pagsógo. * Pagbóhat ug testamento, pagpatigáyon sa paghing̃álan sa táuo ng̃a modáoat sa cabílin.
Disponible. = Ang arang ug masáyon magámit, galamíton. [[77]]
Disposicion. = Pagcahósay, pagcabótang ug maáyo. * Pagsógo, pagbóot, pagtagána, pagándam. * Pagcasáyon, pagcaálam sa pagbóhat sa bisan onsa, con sa pagpamólong. * Pagcabótang sa quinabóhi, pagcaáyo con pagcasaquét sa laoas.
Dispositivo. V. [Disponedor].
Dispuesto. = Ang̃áyan, baihónan, táuo sa maáyong pagatóbang.
Disputa. = Pagcalális, pagcaíndig indig, pagsolosámbag. * Pagáoay.
Disputador. = Ang mahagúgma maglális lalis, magcontra sa polong sa isigcatáuo.
Disputante. = Idem.
Disputar. = Lalis, indig indig, solosámbag, aoay, socol.
Disquisicion. = Pagcasósi sa pagcacóti coti, paghíling ug maáyo, pagquigásoy, pagquisáyod.
Distantemente. = Sa halayó, sa pagcahalayó.
Distantísimo. = Halayó, oyámot.
Distar. = Halayó, hilayó. * V. [Diferenciar].
Distincion. = Pagcaláin sa usá ca botang sa lain ng̃a botang. * Opicio con cahímtang ng̃a macahímo ug donggánon, donggan, sa bisan cansa ng̃a táuo. * Maáyong paghósay, pagháyag sa bisan onsa, maáyong pagcabótang.
Distinguible. = Ang arang paglaínon.
Distinguido. = Táuo ng̃a donggánon, mahál, bilídhon, halángdon, dacó.
Distinguir. = Lain, ila, bolag. * Dayág, hayag. * Tan-ao, solong, quita. * Paghigógma, pagpalángga sa obán ng̃a mg̃a táuo ug labí ng̃a sa obán. * Pagdáog, pagóna sa obán sa quinaádman, sa ihibaló, sa pagcaboótan, sa cacógui, &c.
Distintamente. = Sa pagcaláin.
Distintivo. = Timáan ng̃a magapaláin sa usá ca táuo, con botang sa láin ng̃a botang con táuo.
Distinto. = Lain, ang díli magsáma, díli topóng, díli maíng̃on. * Ang madayág, ang maháyag, ang maquíta caáyo.
Distraccion. = Caling̃áoan, pagláng̃ay lang̃ay sa boot, díli pagmátng̃on caáyo sa caogalíng̃on ng̃a catongdánan. * Batásan, cagaoían ng̃a díli mahósay caáyo.
Distraer. = Bolag. * Ling̃ao, lang̃ay lang̃ay.
Distraidamente. = Sa pagcalíng̃ao, sa pagcaoaláy cacógui.
Distraido. = Táuo ng̃a masámoc sa quinabóhi ng̃a díli mahósay, sa batásan ng̃a malágsot.
Distribucion. = Pagcabáhin, pagcapáhat. * Pagbótang sa tagsa tagsa ca botang sa hingtóngdan niang lugar con bolotáng̃an.
Distribuidor. = Ang magapáhat, ang magabáhin.
Distribuir. = Pahat, bahin. * Paggobá sa mg̃a marca, mg̃a molde sa mg̃a imprenta sa pagbótang sa tagsa tagsa ca letra sa iang caogalíng̃on ug hingtóngdan ng̃a sodlánan con cajon cajon.
Distributivo. V. [Distribuidor]. * Catadóng̃an ng̃a mohátag sa tagsa tagsa sa nahatong̃ód canía.
Distributor. V. [Distribuidor].
Distribuyente. = Idem.
Distrito. = Yota ng̃a hisácpan sa logar sa mg̃a provincia con longsod.
Disturbar. = Pagbóloc, pagsámoc, paggobót.
Disturbio. = Pagcagobót, pagcabóloc, pagcasámoc. * Pagaoalá, paggobá sa cadáet.
Disuadir. = Pagsámbag sa bisan cansa arón díli onta padayónon ang guihóna húna nia.
Disuasion. = Idem.
Disuasivo. = Ang macasámbag, macatámbag.
Disyuncion. = Pagcabólag, pagcabáhin, pagláin.
Disyuntivamente. = Sa pagcabólag, sa pagcaláin.
Diurno. = Ang nahatong̃ód sa matagádlao. * Pang̃adyéan sa mg̃a Padre. [[77]]
Diuturnidad. = Pagcadógay, cadogáyan, túig ng̃a hatáas.
Diuturno. = Ang nadógay caáyo.
Divagar. = Pagláin sa soguílon sa nahaónang tuyo ng̃a guitóyo sa nagasoguílon, pagligás sa suguílon.
Divergencia. = Pagcabólag sa mg̃a casólao sa adlao.
Diversamente. = Sa pagcaláin.
Diversidad. = Pagcaláin, pagcadíli maíng̃on, díli magsáma, dili magtopóng. * Pagcadághan sa bisan onsa.
Diversificar. V. [Diferenciar].
Diversion. = Caling̃áoan, dola, cadoláan.
Diverso. = Lain, ang díli magsáma, díli magtopóng, díli maíng̃on.
Divertido. = Malipáyon, táuo sa maáyong boot, matístis, tigtíao. * Táuo ng̃a malíng̃ao sa mg̃a paghigógma ug pagmoral sa mg̃a babáye, sa mg̃a pagsogál, sa mg̃a pagínom inom, &c.
Divertir. = Bolag, paghalayó. * Ling̃ao, dola.
Dividir. = Bolag, bahin, pahat, lapa. * Pagpabíquil sa mg̃a cabobót-on. * Pagoalá, pagbólag sa pagcaábian, sa pagcahigála, sa pagcaáyong boot.
Divieso. = Hobág ng̃a magáhi ug maól-ol uyámot.
Divinamente. = Sa pagcadiósnon. * Sa dagcong pagcating̃ála, sa dagcóng pagcahíngpit.
Divinidad. = Pagcamáo ug diósnon, pagcamáo sa Dios. * Pagcadios dios sa mg̃a dios sa mg̃a dioatáhan.
Divino. = Ang nahatong̃ód sa Dios. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a dios dios ng̃a bacácon. * Bisan onsa ng̃a bilídhon, mahál ug halángdon, caáyo. * Manalágna magtatágna, ang magatágna.
Divisa. = Ang cabílin sa mg̃a amahán ng̃a guidáoat sa mg̃a anac. * Timáan sa pagíla sa mg̃a cahímtang sa mg̃a táuo.
Divisar. = Quita, tan-ao, solóng.
Divisible. = Ang arang bolágon, bahínon ug paháton.
Division. = Bahin, bolag, pahat. * Pagbíquil sa mg̃a cabobót-on. * Barlis ng̃a hamóbo ng̃a igacabólag sa mg̃a polong, sa pagsángpot caníla, ug sa mg̃a polong ng̃a natong̃á sa catapósan sa usá ca dalan sa solat ug sa sinógdan sa lain ng̃a dalan.
Divisivo. = Ang macabólag, ang macapáhat ug macabáhin.
Diviso. = Ang nabólag. * Ang díli moáng̃ay.
Divisorio. V. [Divisivo].
Divorciar. = Pagbólag sa mg̃a magtiáyon arón díli maglóon pagpoyó sa usá ca baláy.
Divorcio. = Pagcabólag sa mg̃a táuo ng̃a miño, arón magláin sila sa pinoyánan.
Divulgable. = Ang arang magbántog, magbaláod ug magmantalá, ang icasoguílon.
Divulgacion. = Pagcabántog, pagcabaláod, pagcamantalá.
Divulgar. = Sogid, baláod, mantalá, bantog.
[[Índice]]