ME
Mea. = Polong ng̃a guiíng̃on sa mang̃a bátang diótay con buot sila magíhi.
Meada. = Ang ihi ng̃a mugóa sa tagsa ca pagíhi. * Ang timáan ug ang lugar ng̃a mahomód sa tagsa ca pagíhi.
Meadero. = Lugar ng̃a ihiánan.
Meados. = Ihi.
Meato. = Bohó ng̃a diótay uyámot sa mg̃a laoas sa mg̃a táuo: ang alaguían sa sing̃ot.
Meauca. = Langgam ng̃a mocáon sa mg̃a isda.
Mecánica. = Quinaárman sa pagíla sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a máquina. * Bisan onsa ng̃a oaláy polós, ng̃a tacós ng̃a pagatamáyon.
Mecánico. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bohat: sa mg̃a paghábol, mg̃a pagsálsal mg̃a pagpánday, &c.
Mecanismo. = Ang pagcabótang sa bisan onsa ng̃a may laoas.
Mecedero. = Duyan.
Mecedor. = Ang magapadúyan.
Mecedura. = Pagcadóyan.
Mecenas. = Manlalában, tomalábang.
Mecer. = Pagdúyan, pagtábiog, pagtábog, pagábiog, pagtábion. * Paglóg-o sa vino, tubig, &c., sa baso, sa damajuana, &c., arón masácot ug maáyo.
Meconio. = Dugá sa guing̃álan ug adormideras.
Mecha. = Pabílo sa mg̃a sugá, ang gapas, &c., ng̃a ibótang sa baso, &c., ng̃a sinórlan sa lana, arón masíga. * Ang mg̃a pinótol ng̃a hilo ng̃a linóbir, tinúyoc, ng̃a guisulód sa mg̃a mananámbal sa mg̃a samad, sa pagtámbal caníla. * Lubid ng̃a magamáy ng̃a icasílsil sa mg̃a lothang con sa bisan onsa ng̃a guibotáng̃an sa pólvora.
Mechar. = Pagsácot sa mg̃a tolotagídyot ng̃a tamboc sa baboy, sa mg̃a carne sa baca, &c.
Mechero. = Pabilóhan. * Ang bohó sa mg̃a candelero ng̃a pagatulpúcan sa candela.
Mechoacan. = Gamót ng̃a italámbal, sa América.
Mechon. = Tapoc sa mg̃a lugás ng̃a nagaláin ug nabólang sa obán, sa mg̃a palós, sa bohóc, &c.
Medalla. = Pilit. * Pinótol, tipac sa tumbága sa salapí, &c., ng̃a manípis ug malíng̃in, ng̃a guimarcáhan sa bisan onsang laráoan con dagoay.
Medano. = Hunásan sa balás sa daplin sa pilio sa dagat, sa diótay ng̃a pondo.
Media. = Medias, bisti sa mg̃a paa ug sa mg̃a tiil.
Mediacaña. = Dayan, dayan sa mg̃a buhat sa cota ug sa cahoy, ng̃a quinalían sa pagcaholohalálom. * Dayan dayan ng̃a ibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a tabil. * Tiguíb ng̃a locob. * Limbas ng̃a malíng̃in sa usá ca nauong. * Capandáyan ng̃a icacólong sa bohóc.
Medicacion. = Pagcalában, pagcatábang. * Pagcabótang sa bisan onsa sa talioála.
Mediador. = Ang magalában, manlalában.
Medianamente. = Sa pagcaárang arang.
Medianería. = Baláy, bongbong, &c., ng̃a nayon sa lain.
Medianero. = Ang magalában, mutábang sa lain, manlalában.
Medianía. = Casaráng̃an sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagcabótang sa táuo ng̃a arang arang, ng̃a díli sa pagcaarunáhan ug díli usáb sa pagcapobres, sa pagcaháng̃ul.
Mediano. = Ang díli dagcó ug díli opód ug diótay. [[190]]
Mediante. = Ang anáa sa talioála. * Sa tong̃ód niána, busa ng̃ani.
Mediar. = Pagábot sa talioála, sa tong̃á tong̃á sa bisan onsa ug sa bisan diin. * Paglában, pagtábang sa bisan cansa. * Pagámpo, pagháng̃io, pagpang̃amúyo sa tong̃ód sa bisan cansa. * Paghúsay sa mg̃a tauo ng̃a nanagáoay. * Pagpuyó ug bisan onsa sa talioála, sa tong̃á tong̃á sa lain ng̃a mg̃a botang.
Medidor. = Ang magatácos sa bisan onsa.
Mediera. = Ang babáye ng̃a magabóhat ug magabalígya sa mg̃a medias.
Mediero. = Laláque ng̃a magaáyo, magabóhat ug magabalígya sa mg̃a medias. * Ang magapatigáyon, magapálit ug magabalígya ng̃a ubán sa lain, sa pagcaáng̃ay nila sa mg̃a capildíhon ug sa mg̃a tobo.
Medio. = Tong̃á. * Talioála. * Cacógui, alaguían sa pagdáng̃at sa guipanghináot. * Ang oalá pa mahóman, mahíngpit.
Mediocre. V. [Mediano].
Mediocridad. = Pagcabótang sa bisan onsa ng̃a díli dagcó ug díli opód ug diótay, díli maáyo ug díli usab ng̃a daótan.
Mediodia. = Odto, caodtóhan. * Hang̃in ng̃a guícan ca caodtóhan, sa habagátan.
Medir. = Tacos. * Socod. * Pagtándig sa cosóg, sa húna hóna, sa quinaárman, &c. * Pagpogóng sa pagbóhat ug sa pagpamólong sa bisan onsa.
Meditacion. = Pagcalándong, paghúna hóna, pagíno ino.
Meditar. = Idem.
Mediterráneo. = Ang nahatalioála sa duhá ca yota. * Ang dagat sa talioála sa África, Asia ug Europa.
Medra. = Pagcatóbo, pagcadagcó sa mahínay hinay.
Medras. = Pagtóbo sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp ug sa mg̃a tanóm.
Medrosamente. = Sa cahárloc, sa pagcahárloc, sa catáhap.
Medros. V. [Medra].
Medroso. = Maharlócon, taláoan. * Ang macahahárloc, macalilísang.
Médula. = Otoc, natoc sa mg̃a cahoy, sa sacsac, &c. * Ang labing mahál ug piníli sa bisan onsa.
Medular. = Ang nahatong̃ód sa otoc, sa natoc.
Meduloso. = Ang otócan, ang may otoc, ang may natoc.
Mefítico. = Hang̃ín ng̃a daótan, malágsot.
Mego. = Aghop, sa maáyong boot, sa mahúsay ng̃a gaui.
Mejido. = Poghac sa itlog ng̃a sináctan sa asúcar.
Mejilla. = Aping, apapáng̃ig.
Mejillon. = Quinháson.
Mejor. = Ang maáyao sa isigcaíng̃on, labing maáyo, maáyo pa.
Mejora. V. [Medra]. * Ang bahin ng̃a labing maáyo sa cabílin.
Mejoramiento. = Pagcaáyo, pagcatóbo.
Mejorana. = Tanóm ng̃a italámbal.
Mejorar. = Pagáyo, pagtóbo, pagdagcó sa bisan onsa. * Pagbílin sa labíng maáyong bahin sa cabílin sa obán ng̃a mg̃a manononód.
Mejoría. V. [Medra]. * Pagcaárang arang, pagcaáyo sa masaquít. * Pagcaáyo sa bisan onsa ng̃a itándig sa lain ng̃a botang.
Melada. = Inádlip sa tinápay ng̃a guidíhog sa dogós.
Melado. = Ang may color sa dogós.
Melancolía. = Laoay ng̃a mahágcot ug maítom. * Casobó, camíng̃ao.
Melancólico. = Ang nagatong̃ód sa casobó, sa camíng̃ao.
Melancolizar. = Pagpasobó, pagpamíng̃ao.
Melaza. = Lalog ta dogós.
Melcolcha. = Minása sa binócboc, sa dogós ug sa mg̃a panácot. [[191]]
Melena. = Ang bohóc ng̃a nabítay sa nauong ug dapit sa mg̃a matá. * Bohócan, ang bohóc ng̃a sináblay. * Ang balahíbo sa liog sa leon. * Saquít sa suca ng̃a maítom ug calíbang.
Meleno. = Táuo ng̃a magabóhat sa yuta.
Melenudo. = Bochan, bochánon, ang may daghan ng̃a bohóc, bohócan.
Melero. = Ang magabalígya sa dogós.
Melgacho. = Isda.
Melífero. = Ang may dugús.
Melificado. = Idem.
Melificar. = Pagbúhat sa mg̃a puticócan sa dugús.
Melífluamente. = Sa pagcatám-is, sa pagcahómoc. * Sa pagcalómo.
Melifluidad. = Pagcatám-is, pagcahómoc, pagcalómo.
Melífluo. = Ang may dugús. * Matám is, mahómoc. * Táuo ng̃a aghop, sa maáyong gaui.
Meliloto. = Tanóm. * Táuo ng̃a coliró, boang boang, hong̃og.
Melindre. = Calán-on mg̃a pagaboháton sa binóchoc, sa dogós ug sa itlog. * Pagcacúti cuti, pagcalígdong ng̃a guilabíhan. * Pagcadóga doga.
Melindroso. = Cuti cutíhan, ang magapacalígdong sa díli macaígo, magadúga dugang táuo.
Melocoton. = Cahoy ug ang bong̃a nia, sa España.
Melodía. = Pagcaáng̃ay, pagcamíng̃ao sa mg̃a ting̃og sa mg̃a táuo, sa mg̃a langgam ug sa mg̃a tolónggon.
Melodioso. = Matám-is ng̃a patalinghógon.
Meloja. = Hinúgas sa dugús.
Melon. = Melon, tibór, balogcóson, boyóg, bolása.
Melonar. = Yota ng̃a guitámnan sa mg̃a melon.
Meloncillo. = Mananáp ng̃a diótay, sa opát ca tiil.
Melonero. = Ang magatanóm, magatípig ug magabalígya sa mg̃a melon.
Melosidad. = Pagcatám-is ng̃a guican sa dogós, sa asúcar, &c. * Pagcahómoc.
Meloso. = Ang matám-is maíng̃on sa dugús. * Mahómoc, maáyo, malómo.
Melote. = Matám-is ng̃a magáhi gahi sa dugús. * Lalog sa asúcar.
Melsa. = Pagcadúgay, pagcahínay sa pagbúgat sa bisan onsa.
Mella. = Guibang.
Mellado. = Sioang.
Mellar. = Pagguíbang. * Pagtípic, pagtípac sa mg̃a pinggan, sa panácsan, &c. * Pagdáot sa dong̃og sa isigcatáuo.
Melliza. = Soriso ng̃a sináctan sa dagús.
Mellizo. = Calóha.
Mellon. = Soló sa dagámi.
Membrana. = Panit ng̃a manípis.
Membrete. = Solat ng̃a lactor ug sa diótay ng̃a polong, sa pagtimáan sa bisan onsa, arón isólat oña sa hatáas ng̃a pagásoy.
Membrillo. = Cahoy ug ang iang bong̃a, sa España.
Membrudamente. = Sa pagcacósog.
Membrudo. = Cosógon, cosgon, sopang, sa dagcóng hosog.
Mementos. = Mg̃a bahin sa misa ng̃a pagadumdúman sa mg̃a Padre ng̃a nanagmisa sa mg̃a buhi ug sa mg̃a minatáy.
Memo. = Boang. * Mahadlócon, taláoan.
Memorable. = Ang tacós ng̃a pagadomdómon ug timaánan.
Memorando. = Idem.
Memorar. = Pagdómdom, paghámdom.
Memoria. = Panomdóman, idolómdom: ang usá sa totólo ca galámhan sa calág. * Maáyong dong̃og, pagcabántog, pagcabánsag. * Pagcomostá, pagpang̃omostá. [[191]]
Memorial. = Libro, papel ng̃a pagasolátan sa bisan onsa ng̃a tacós ng̃a timaánan ug pagdodómon. * Papel ng̃a sinolátan sa pagpang̃áyo sa mg̃a ponóan sa bisan onsang pagtógot, tong̃ód sa mg̃a pahanóngdan sa táuo ng̃a nang̃áyo.
Memorialista. = Ang may opicio sa pagsúlat sa guisógo.
Memorioso. = Ang may maáyong panomdóman, ang malisód mahacalimót.
Mena. = Isda.
Menaje. = Mg̃a casangcápan sa usá ca baláy.
Mencion. = Pagcahísgot, pagcahándom. * Paghing̃álan sa bisan cansa ug sa bisan onsa.
Mencionar. = Pagsuguílon, paghísgot, paghándom. * Paghing̃álan sa bisan onsa ug sa bisan cansa.
Mendicante. = Ang naquiglímos, ang hang̃ol. * Ang Padre sa mg̃a caparían ng̃a nanagquiglímos sila.
Mendicidad. V. [Mendiguez].
Mendiganta. = Babáye ng̃a nagapaquiglímos.
Mendiguez. = Pagcaháng̃ol, pagpaquiglímos.
Mendigo. = Maquililímos.
Mendosamente. = Sa bacac, sa pagcasayóp.
Mendoso. = Bacácon, ang may sayóp.
Mendrugo. = Tipac ng̃a tinápay ng̃a ipanghátag sa mg̃a hang̃ol.
Meneador. = Ang magapalíhoc.
Menear. = Lihoc. * Pagbóhat sa madalí, sa masingcámot, sa maáyong pagágui, sa bisan onsa.
Meneo. = Pagcalíhoc sa laoas, pagcahayón hayón.
Menester. = Quinahánglan. * Pagcalíbang, pagcaólo.
Menesteroso. = Ang coláng̃an sa mg̃a quinahánglan con sa bisan onsa.
Menestra. = Guinisál sa mg̃a otan.
Menestral. = Ang táuo ng̃a pasóhol sa bisan onsang opicio, ang mamomóo.
Mengano. = Coan.
Mengua. = Pagcacopós. * Pagcacólang sa pagcatúman, sa pagcahíngpit sa bisan onsa. * Caólao ng̃a guican sa catálao.
Menguadamente. = Sa pagcaoaláy caúlao, sa pagcaoaláy dong̃og ng̃a maáyo.
Menguado. = Taláoan, maharlócon. * Sa diótay ng̃a cásing cásing. * Boang, culiró, coláng̃an sa boot. * Hicáoan, daguinótan.
Menguante. = Pagcahunás sa dagat, pagcacopós sa tubig sa mg̃a sobá, sa mg̃a tobóran, sa mg̃a danao, &c. * Pagcacupús sa bulan ug sa bisan onsa.
Menguar. = Copós. * Pagcólang.
Meñique. = Comaíngquing.
Menjurje. = Pagcasácot sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a botang.
Menor. = Bisan onsang botang ng̃a diótay sa lain. * Ang táuo ng̃a oalá pa omábot sa edad arón magabóot sa iang caogalíng̃on ng̃a cabobót-on.
Menoría. = Pagcasácop sa lain, pagcadiótay.
Menos. = Diótay, culang.
Menoscabador. = Ang magadáot sa bisan onsa.
Menoscabar. = Pagcopós sa bisan onsa, pagcóha sa usá ca bahin sa bisan onsa. * Pagdáot sa bisan onsa. * Pagcóbot.
Menospreciablemente. = Sa pagpasipála, sa pagcatámay.
Menospreciador. = Ang magapasipála, ang magatámay, ang díli magatagád sa bisan onsa.
Menospreciar. = Pasipála, tamay. * Díli pagtagád.
Menosprecio. = Pasipála, pagtámay, pagcatámay.
Mensaje. = Polong ng̃a guipasábot sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo, sa alaguían sa sinógo.
Mensajero. = Sinógo, ang guisúgo sa pagpahibaló sa lain sa bisan onsa, sa pagdála sa mg̃a balíta, &c.
Menstruacion. = Batásan, saquét, bulan sa mg̃a babáye. [[192]]
Menstrualmente. = Sa saquét sa mg̃a babáye, sa batásan, sa bulan.
Menstruante. = Ang guibatasánan, ang guibolánan sa saquét sa mg̃a babáye, ang mibáti ug tian.
Menstruo. V. [Menstruacion].
Menstruosa. V. [Menstruante].
Mensual. = Ang sa bulan bulan ng̃atanán.
Mensualmente. = Sa tagbólan, sa bulan bulan ng̃atanán.
Mensura. = Socod.
Mensural. = Ang icasócod.
Mensurar. = Pagsócod.
Menta. = Tanóm, yerbabuena.
Mentado. = Donggánon, bantógon, banságon, sa maáyong ng̃alan.
Mental. = Ang nahatong̃ód sa húna húna.
Mentalmente. = Sa húna húna lamang.
Mentar. V. [Mencionar].
Mente. = Ihibaló, boot.
Mentecatería. = Pagcabóang, pagcahóng̃og, pagcaoaláy boot, pagcabóng̃og.
Mentecatez. = Idem.
Mentecato. = Boang, hong̃og, coláng̃an sa boot, coliró, bong̃og.
Mentidero. = Lugar ng̃a pagatambóng̃an sa mg̃a táuo ng̃a oaláy buhat, sa pagsoguílon.
Mentir. = Pagbácac, pagsayóp, paglímbong.
Mentira. = Bacac, limbong.
Metirosamente. = Sa bacac, sa limbong, sa salingcápao sa pagcalaláng.
Mentiroso. = Bacácon, malilímbong, limbóng̃an. * Ang macalímbong, bisan onsa sa salingcápao lamang, malimbóng̃on.
Mentís. = Polong ng̃a ipadóng̃og sa lain sa paghing̃álan canía ug bacácon.
Menudamente. = Sa pagcatinágsa tagsa, sa pagcaánam anam.
Menudear. = Pagsóbsob, pagsócot, pagbóhat sa bisan onsa sa macadágham. * Pagsóguil sa bisan onsa sa pagcatinágsa tagsa, sa macúti ng̃a pagásoy. * Pagsóguid sa bisan onsa ng̃a oaláy polós ug hingtóngdan. * Pagsábog.
Menudencia. = Pagcadiótay sa bisan onsa. * Pagcahíling, pagcasósi sa bisan onsa sa pagcacúti caáyo, sa dagcóng cacúgui. * Mg̃a tolotagídyot sa solód sa tian sa mg̃a hayópan, sa human na ang paglápa caníla: ang dogó, ang mg̃a tináe, ng̃a baga, &c.
Menudeo. = Pagcasóbsob, pagcasócot, sa macadághan. * Pagbalígya sa bisan onsa sa pagcatinágsa tagsa. * Pagcasábog.
Menudillo. = Ang solód sa guinháoa, sa tian sa mg̃a langgam: ang dogó, cásing cásing, &c.
Menudo. = Diótay, hamóbo, magamáy. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós, talamáyon. * Ang salapí ng̃a dogmoc. * Ang magahíling ug magasúsi sa bisan onsa sa mahínay hinay, sa dagcóng cacógui. * Ang solód sa tian, sa guinháoa sa mg̃a mananáp, ang mg̃a tináe, ang atáe, ang cásing cásing, &c.
Meollo. V. [Médula]. * Boot, ihibaló.
Meon. = Maihíon, ang moígi caáyo.
Mequetrefes. = Laláqui ng̃a mahilábot sa díli onta iang quinahánglan ug catungdánan. * Ang macasámoc sa oaláy polós.
Meramente. = Sa oaláy sacót.
Merar. = Pagsimbóg, pagsambóg, pagsácot.
Mercadear. = Pagpatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa bisan onsa.
Mercader. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa mg̃a manggad ug sa bisan onsa. * Magbalilígya. [[192]]
Mercadería. = Bisan onsa ng̃a manggála ng̃a arang palíton ug ibalígya. * Opicio sa pagcacomerciante.
Mercado. = Pagcatámbong, catilíngban, cadaghánan sa mg̃a táuo sa usá ca lugar, ng̃a managátang sila sa pagbalígya ug sa pagpálit sa mg̃a manggad. * Ang lugar sa cadaigánan ng̃a pagabaligyáan, pagapalítan ug pagatagilísan sa mg̃a manggad, sa mg̃a adlao ng̃a tinórlo ug hingtúngdan. * Mercado.
Mercaduría. V. [Mercadería].
Mercancía. V. [Mercadear] y [Mercadería].
Mercante. V. [Mercader] y [Mercantil]. * Sacayán ng̃a pagalulánan sa mg̃a manggar ng̃a ibalalígya.
Mercantil. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a manggad ug sa mg̃a comerciante.
Mercantilmente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa mg̃a comerciante.
Mercar. = Pagpálit.
Merced. = Sohol. * Hatag, gasa. * Bisan onsa ng̃a pagtógot ug calóoy sa mg̃a ponóan sa ilang mg̃a guinsacópan. * Ang caparían ni S. Pedro Nolasco.
Mercenario. = Mamomóo, ang táuo ng̃a magabóhat sa yota tong̃ód sa hingtúngdan ng̃a sohol. * Padre sa caparían sa Merced.
Mercería. = Pagpatigáyon, pagpálit ug pagbalígya sa mg̃a tolotagídyot ng̃a oaláy bale caáyo.
Mercero. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug pagbalígya sa mg̃a tolotagídyot ng̃a oaláy bale caáyo.
Mercurial. = Tanóm.
Mercurio. = Bitóon, planeta ng̃a labíng harúul sa arlao. * Asogue.
Merchante. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug pagbalígya sa obán ng̃a mg̃a manggad, sa oaláy tiendáhan ug pinoyánan ng̃a malíg-on.
Merdellon. = Polong ng̃a icasáoay sa sologóon ng̃a hugáoan, bolíng̃on.
Merdoso. = Hugáoan, mahámos, ponó sa hogao.
Merecedor. = Ang tacús sa castigo con sa maáyong balus.
Merecer. = Pagbóhat sa bisan onsa, arón tomacós ang magabóhat sa maáyong balus con sa castigo, pagpahanong̃ód.
Merecidamente. = Sa pagcatacós, sa pagcaígo.
Merecido. = Casáquet, castígo ng̃a tacús ihátag sa bisan cansa. * Pahanóngdan.
Mereciente. V. [Merecedor].
Merecimiento. V. [Mérito].
Merendar. = Pagpamáhao.
Merendona. = Pamáhao ng̃a mahál, sa daghánan ng̃a mg̃a calán-on.
Merengue. = Matám-is sa dagoay sa usá ca itlog ng̃a lopiac, ng̃a pagaboháton sa mg̃a itlog ng̃a sináctan sa asúcar ng̃a putíon.
Meretricio. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a babáyeng bigáon, sa maláo-ay ng̃a batásan, sa mg̃a sandil.
Meretriz. = Babáyeng daótan, bigáon, sandil.
Merganzar. = Langgam.
Mergo. = Langgam.
Meridiano. = Ang nahatong̃ód sa odto, sa caodtóhon sa tung̃á sa adlao.
Merienda. = Pamáhao.
Merino. = Calaínan sa mg̃a carnero, ug ang ilang balahíbo ng̃a guing̃álan ug marina. * Bohóc ng̃a colóng̃on ug mabános.
Méritamente. V. [Merecidamente].
Meritísimo. = Táuo ng̃a tacós uyámot sa bisan onsa.
Mérito. = Pahanóngdan.
Meritoriamente. V. [Merecidamente].
Meritorio. = Ang may pahanóngdan ng̃a maáyo, ang tacós sa maáyong balos. * Ang magabóhat sa oaláy sohol, arón muángcon sia sa mg̃a pahanóngdan ng̃a maáyo. [[193]]
Merlo. = Isda, (calaínan.)
Merluza. = Isda, (calaínan.)
Merma. = Pagcacopós, pagcacobós.
Mermar. = Copós, cobós.
Mermelada. = Matám-is sa membrillo ng̃a sináctan sa dogós con sa asúcar.
Mero. = Olay, sa oaláy sacót sa bisan onsa. * Isda, (calaínan.)
Merodear. = Pagbólag sa obán ng̃a mg̃a soldados sa tapoc ng̃a guitaláyan nila, sa pagpang̃áoat sa mg̃a cabaláyan ng̃a paghiaguían.
Mes. = Bulan. * Batásan, saquét sa mg̃a babáye. * Sohol sa mg̃a sologóon ng̃a baláydon sa bulan bulan ng̃atanán.
Mesa. = Lamesáhan, lamesa. * Ang calán-on ng̃a ibótang sa lamesa. * Ang mahál ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo ng̃a pagcalaoáton sa mg̃a táuo. * Latoc.
Mesada. = Ang salapí con bisan onsa ng̃a ihalátag con baláiron tagbúlan, sa bulan bulan ng̃atanán.
Mesana. = Ang talároc sa mg̃a sacayán ng̃a labíng harúul sa olín.
Mesar. = Pagíbot sa mg̃a bohóc ug sa mg̃a bong̃ot.
Mesentorio. = Bahin sa sulód sa guinháoa, sa tian, ing̃on sa usá ca panit ng̃a ponó sa mg̃a caogátan ug sa tamboc, ng̃a guitapótan sa tináe ng̃a alaguían sa mg̃a quináon.
Meseraica. = Ogat ng̃a guican sa atáy ug moábot sa mesenterio ng̃a guiíng̃on carón.
Mesero. = Táuo ng̃a pasóhol sa bulan bulan ng̃atanán sa baláy sa maestro ng̃a nagatóon canía sa opicio, sa obos na sia mahibaló ug maáyo.
Mesías. = Ang sinógo. * Si Jesucristo.
Mesillo. = Ang saquét ng̃a nahaóna ng̃a moábot sa mg̃a babáye sa human na ang pagánac nila.
Meson. = Halapítan. * Alabótan.
Mesonaje. = Lugar con dalan ng̃a guibotáng̃an sa daghánan ng̃a mg̃a halapítan.
Mesonero. = Ang tagía sa mg̃a halapítan.
Mesquino. V. [Mezquino].
Mesta. = Cadaghánan sa mg̃a taguía sa mg̃a hayópan, mg̃a canding, mg̃a carnero, &c., ng̃a nanagbáton niána ug nanagbalígya sa longsod. * Cabildo, catilíngban sa mg̃a tagía sa mg̃a hayópan sa pagsábot sa bisan onsa ng̃a tacús ng̃a pagaboháton nila, sa pagbáton ug paghópot sa maong mg̃a hayópan.
Mestizo. = Táuo con mananáp ng̃a natáuo sa amahán ug inahán ng̃a nagacaláin lain sila sa pagcalíoat. * Anac sa táuo ng̃a Español ug sa táuo ng̃a indio, sa indio ug sa insic, &c.
Mesto. = Cahoy cahoy.
Mesura. = Pagcalígdong, pagcaámbong. * Pagtáhod, catahóran, catahá. * Pagcahínay hinay.
Mesuradamente. = Sa mahínay hinay. * Sa pagcaámbong, sa pagcalígdong. * Sa catahóran, sa catahá.
Mesurado. = Malígdong, maámbong. * Tigtáhor, ang may catahóran, catahá. * Táuo ng̃a díli molabí sa casaráng̃an.
Mesurar. = Pagpalígdong, pagpaámbong. * Pagtáhor, pagtahá.
Metafísica. = Quinaárman ng̃a nahilábot sa mg̃a espíritu, sa mg̃a calág, ug sa mang̃a sinógdan ug guinicánan sa mg̃a húna húna.
Metafísicamente. = Sa pagcabátir caáyo, sa pagcahalálom.
Metafísico. = Ang nahatong̃ód sa metafísica. * Ang halálom ug malisód ng̃a pagatoquíbon ug pagasabóton.
Metáfora. = Sambíng̃ay, baláybay.
Metafóricamente. = Sa pagcasambíng̃ay, pagcabaláybay.
Metafórico. = Ang may sambíng̃ay, ang musambíng̃ay.
Metaforizar. = Pagsambíng̃ay, pagbaláybay.
Metal. = Tombága. * Ang tonóg sa ting̃og. * Calaínan, cahímtang sa bisan onsa. [[193]]
Metalario. = Ang magabóhat sa mg̃a buhat sa tombága.
Metálico. = Bisan onsang buhat sa tumbága. * Ang salapíng túod, sa boláoan sa tumbága con sa salapí.
Metalífero. = Ang guisáctan sa tombága. * Lugar ng̃a guitobóan sa tombága.
Metalista. V. [Metalario].
Metalúrgia. = Quinaárman ng̃a nagaásoy sa pagbóhat sa mg̃a tombága.
Metamorfosis. = Pagcabálhin sa usá ca butang sa lain ng̃a botang.
Metedor. = Manonolód, ang magasolód. * Ang magasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggad ng̃a guinadilí sa hari, sa mg̃a ponóan.
Meteduría. = Pagcasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggad ng̃a guidilí sa mg̃a ponóan.
Metemuertos. = Táuo ng̃a mahilabtánon, ng̃a talamáyon. * Tabían.
Metéoro. = Ang magáma sa cahang̃ínan. * Ang olan, ang mg̃a linti, &c., ug bisan onsa ng̃a masónog sa mg̃a dag-om sa tiempo sa mg̃a onós ug mg̃a bagyo.
Meter. = Solód, locloc, socsoc. * Pagsolód sa tinágo sa mg̃a calongsóran sa mg̃a manggad, arón díli onta baydan ang mg̃a derechos ng̃a hingtóngdan.
Metódicamente. = Sa pagcahúsay, sa masóhay. * Sa pagcataláy.
Metódico. = Bisan onsa ng̃a guibúhat sa pagcahúsay sa mahósay, sa quinaárman. * Táuo ng̃a maganonót sa casaráng̃an sa iang mg̃a buhat, ug sa iang batásan.
Método. = Caogalíng̃on ng̃a pagbóhat ug pagpamólong sa bisan onsa. * Cagaoían, batásan sa tagsa tagsa.
Metralla. = Mg̃a balang diótay ug sa bisan onsa ng̃a magamáy, dogmoc ug magáhi ng̃a isolód, icalárga sa mg̃a luthang.
Métrica. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagbóhat sa mg̃a berso, mg̃a garay.
Metro. = Berso, garay, balac.
Metrópoli. = Ciudad, longsod ng̃a dagcó, cabesera sa probinsia con sa Guinharían. * Singbahán ng̃a guibotáng̃an sa Arzobispo, ng̃a magasácop sa obán ng̃a mg̃a Singbahán.
Metropolitano. = Ang Arzobispo ng̃a magasácop sa obán ng̃a mg̃a Obispo. * Ang nahatong̃ód sa cabesera sa probinsia con sa Guinharían ug sa Arzobispo.
Meya. = Caság, alimáng̃o sa dagat.
Mezcla. = Pagcasácot. * Pagcasimbóg, pagcasambóg. * Mg̃a boloc sa mg̃a hablon. * Sacót sa apog, balás ug tubig.
Mezcladamente. = Sa pagcasácot, sa pagcahiósa.
Mezclador. = Ang magasácot, ang magapahiósa sa mg̃a botang.
Mezcladura. V. [Mezcla].
Mezclamiento. = Idem.
Mezclar. = Sacót, paghiósa. * Simbóg, sambóg.
Mezcolanza. = Pagcasácot ng̃a lain caáyo ng̃a díli macaígo.
Mezquinamente. = Sa pagcahícao, sa cahícao. * Sa pagcaháng̃ol. * Sa pagcadaguínot.
Mezquindad. = Caháng̃ol. * Cahícao, pagcadaguínot ng̃a guilabíhan. * Pagcacáguis.
Mezquino. = Hang̃ol, pobres, ang coláng̃an sa quinahánglan. * Hicáoan, daguinótan. * Diótay uyámot. * Caguísan.
Mezquita. = Singbahán, lugar ng̃a pagaampóan sa mg̃a moros.
[[Índice]]