NI
Ni. = Bisan.
Niara. = Tapoc sa mg̃a dagámi ng̃a pagaboháton sa mang̃a cabalánan, sa pabótang sa talioála sa trigo, &c.
Nicerobino. = Homót ng̃a guicabóbho sa mg̃a caráan ng̃a táuo.
Nicociana. = Tanóm sa tabáco.
Nicho. = Lang̃ob lang̃ob, bohó ng̃a pagaboháton sa mg̃a cota, sa pagbótang sa bisan onsa.
Nidada. = Cadaghánan sa mg̃a itlog ng̃a guibótang sa mg̃a langgam sa ilang mg̃a salag.
Nidal. = Pogáran. * Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a langgam sa ílang mg̃a itlog. * Ang itlog ng̃a ibótang sa bisan diin, arón magaítlog dihá ang mg̃a manóc. * Guinicánan, sinógdan sa bisan onsa. * Lagar ng̃a pagaadtóan sa masóbsob sa bisan cansa, con pagabotáng̃an sa bisan onsa, arón díli hicaplágan sa obán.
Nidificar. = Pagsálag sa mg̃a langgam.
Nido. = Salag, baláyan sa mg̃a langgam. * Bohó, baláyan sa mg̃a mananáp ng̃a diótay. * Baláy, pinoyánan sa bisan cansa. * Dalángpan sa mg̃a táuo ng̃a molomalágsot, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan.
Niebla. = Gabon, alopóop, alapáap, balonábon. * Tagomatá, saquét sa mg̃a matá.
Niel. = Bisan onsang dayan dayan con dagoay ng̃a guilíloc sa salapí, sa tombága, &c. [[205]]
Nielar. = Paglíloc.
Nieto. = Apó.
Nieve. = Tubig sa olan ng̃a natibúoc, ng̃a mahólog sa yota sa dagoay sa mg̃a loli ng̃a diótay, binóscag ug maputí caáyo. * Caputí ng̃a dagcó sa bisan onsa.
Nigromancía. = Quinaárman ng̃a mang̃íl-ad ug dinilían uyámot, sa pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan, guican sa pagsábot sa yaoa ug sa iang gahóm, ug ang maong buhat.
Nigromante. = Ang maálam sa nigromancía.
Nigromántico. = Ang nahatong̃ód sa nigromancía.
Nigua. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa pulgas, ng̃a mamáac caáyo.
Nimiamente. = Sa guilabíhan.
Nimiedad. = Pagcalabí.
Nimio. = Mahináyon, ang madúgay caáyo sa suguílon con sa mg̃a buhat.
Ninfa. = Dios dios sa mg̃a tubig, sa mg̃a solóp, sa mg̃a boquid, &c, ng̃a guisingbáhan, sa canhing tiempo sa mg̃a dioatáhan. * Bisan quinsang babáye ng̃a báta, matahóm ug hamíli.
Ninfea. = Tanóm, (calaínan.)
Ninfo. = Laláqui babayénon, ng̃a guilabíhan nia ang pagdáyan dayan sa iang laoas.
Ningun y Ninguno. = Oaláy bisan quinsa. * Oaláy bale.
Niña. = Bátang babáye, báta báta sa mg̃a matá, calimotáo. * Bisan onsa ng̃a guihigógma caáyo. * Babáyeng dalága.
Niñada. = Polong con buhat ng̃a ang̃ay sa mg̃a báta.
Niñato. = Nati sa baca ng̃a dihá pa sa tian sa pagpatáy sa inahán.
Niñear. = Pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a ang̃ay sa mang̃a báta.
Niñería. V. [Niñada]. * Pagcadiótay sa bisan onsa, pagcaoaláy bale. * Polong ng̃a oaláy hingtóngdan.
Niñero. = Ang mahagógma magógay ogay sa mg̃a báta.
Niñeta. = Báta báta sa mg̃a matá.
Niñez. = Edad, túig sa mg̃a báta hasta sa icapíto ca túig.
Niño. = Báta ng̃a oalá omábot sa icapíto ca túig. * Ang báta pa.
Nioso. = Isda.
Nipos. = Salapí.
Niquiscocio. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós ug bale.
Níspero. = Cahoy y ang iang bong̃a.
Níspola. = Ang bong̃a sa Níspero.
Nítido. = Ang oaláy boling. * Ang matín-ao, ang masíhag, ang magaguíla guila.
Nitral. = Lugar ng̃a pagacoháan sa nitro.
Nitrería. = Lugar ng̃a pagabohátan sa nitro.
Nítrico. = Ang nahatong̃ód sa nitro.
Nitro. = Calaínan sa asín ng̃a magámit sa pagbóhat sa pólvora.
Nitroso. = Ang maíng̃on sa nitro.
Nivel. = Tonton, lasid.
Nivelar. = Pagpátag, pagdatág. * Pagbóhat sa bisan onsa ing̃ón sa catarúng̃an.
[[Índice]]