TE
Te. = Sá, tanóm sa sá guican sa Guinharían sa mg̃a insic.
Tea. = Sinápsap, pinótol sa cahoy ng̃a tagócan, ng̃a pagadagcótan ug masíga caáyo.
Teame. = Calaínan sa bató.
Teamide. = Idem.
Teatino. = Padreng clérigo sa caparían ni San Cayetano.
Teatril. = Ang nahatong̃ód sa lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a dula.
Teatro. = Lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a dula. * Quinaárman sa pagbúhat sa mg̃a dula. * Cadaghánan sa mg̃a dula ng̃a arang buháton sa teatro.
Tecla. = Papán papán ng̃a diótay ng̃a pagacablíton sa pagpatonóg sa órgano, sa clabe, &c. * Bisan onsa ng̃a quinahánglan ng̃a husáyon sa dagcóng cacúgui.
Teclado. = Cadaghánan sa mg̃a tecla sa órgano, &c. [[324]]
Teclear. = Pagcáblit sa mg̃a tecla sa órgano, &c. * Paglíhoc sa mg̃a torlo maíng̃on sa táuo ng̃a nagacáblit sa órgano, &c. * Pagsoláy sa luyo ug sa luyo, sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot.
Técnico. = Polong ng̃a caugalíng̃on sa tagsa ca quinaárman.
Techado. = Atóp.
Techar. = Pagatóp, pagáng̃ay, pagbútang sa mg̃a tesa.
Techo. = Atóp. * Baláy, pinuyánan. * Longsod ng̃a guicatauóhan sa tagsa tagsa. * Ang calo.
Techumbre. = Atóp ng̃a dagcó ug hatáas caáyo.
Tedero. = Capandáyan sa pothao ng̃a pagatongtóng̃an sa mg̃a tea ng̃a magaíoag.
Te-Deum. = Pagámpo ng̃a guinagámit sa santa Iglesia sa pagsalámat sa Dios tong̃ód sa bisan onsang calóoy.
Tediar. = Pagdomót.
Tédio. = Domót. * Pagcabórlay.
Tedioso. = Ang magabórlay, ang magaaling̃ása, ang macasámoc.
Tegual. = Buhis ng̃a caráan.
Tegumento. = Tabon sa bisan onsa.
Teinada. V. [Cobertizo].
Teja. = Tesa.
Tejadillo. = Atóp atóp ng̃a diótay. * Pagcapóg-oc sa mg̃a dahon sa baraja sa paglímbong.
Tejado. = Atóp ng̃a guitabónan sa mg̃a tesa. * Capote. * Calo.
Tejer. = Lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a tesa.
Tejeroz. = Balisbísan sa atóp ng̃a guitabónan sa mg̃a tesa.
Teje maneje. = Pagcabátir, pagcalaláng sa pagbúhat sa bisan onsa.
Tejedor. = Maghahábol, ang magahábol.
Tejedura. = Pagcahábol.
Tejer. = Paghábol. * Paghósay, pagáng̃ay sa bisan onsa.
Tejera. V. Tejar.
Tejería. = Idem.
Tejero. = Ang magabúhat sa mg̃a tesa.
Tejido. = Panápton.
Tejillo. = Bacus ng̃a sinalápid ng̃a magámit sa mg̃a babáye.
Tejo. = Tipac sa tesa ng̃a malíng̃in, ng̃a magámit sa mg̃a báta sa pagdúla. * Buláoan ng̃a baol pa. * Cahoy.
Tejoleta. = Tipac sa tesa.
Tejon. = Buláoan ng̃a baol pa. * Mananáp sa opát ca tiil.
Tejuela. = Tipac sa tesa, sa saro, sa colon, &c. * Papán ng̃a icahátag sa maáyong dagoay sa mg̃a siya sa mg̃a cabayo.
Tejuelo. = Ang lugar sa mg̃a bocó bocó sa mang̃a libro ng̃a pagasulátan sa hingtúngdan ng̃a ng̃alan sa maong mg̃a libro.
Tela. = Panápton. * Bisan onsa ng̃a hinábol. * Lugar ng̃a pagalibótan, sa pagbúhat sa mg̃a dula. * Lauot sa bino, &c., ng̃a molotáo ng̃a tolotibúoc sa ibábao. * Panit panit ng̃a manípis sa ubán ng̃a mg̃a bong̃a ng̃a anáa sa ilálom sa nahaónang panit. * Bolog sa mg̃a matá. * Bacac, limbong.
Telar. = Haláblan.
Telaraña. = Baláyan sa mg̃a laoa laoa. * Bisan onsa ng̃a manípis uyámot, ng̃a oaláy polós ug bale.
Telefio. = Tanóm.
Telegráfico. = Ang nahatong̃ód sa telégrafo.
Telégrafo. = Máquina sa hatáas ug binútang sa mg̃a lugar ng̃a hatáas, ng̃a pagabuhátan sa mg̃a timáan, sa pagpahibaló sa mg̃a balíta. * Bandeláan.
Telera. = Sisip ng̃a igahagóot sa mg̃a punta sa mg̃a daro. * Ang cahoy sa mg̃a pigsánan sa mg̃a panday sa cahoy. [[324]]
Telero. = Cahoy sa mg̃a sandígan sa mg̃a caro ug sa mg̃a galíng̃an.
Telescopio. = Anteojo. * Capandáyan ng̃a guitaólan sa mg̃a salamín sa pagsolóng sa bisan onsa ng̃a halayó.
Teleta. = Papel ng̃a mabága ng̃a italioála sa mg̃a papel ng̃a sinulátan, arón díli mapánas ang mg̃a letra. * Saláhan sa mg̃a baláy ng̃a pagabuhátan sa papel, ng̃a pagaaguían sa tubig, sa sabáo sa panápton ng̃a dinócdoc.
Teleton. = Panápton sa igagáma ng̃a mabága.
Telilla. = Panápton ng̃a manípis sa balahíbo sa mg̃a carnero.
Telina. = Quinháson, tooay.
Telon. = Tabil sa mg̃a teatro, sa mg̃a lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a dula.
Telonio. = Lugar ng̃a pagabáidan sa mg̃a baláidon sa hari con sa Guinharían.
Tellina. V. [Telina].
Telliz. = Panápton ng̃a igatábon sa mg̃a siya sa mg̃a cabayo.
Telliza. = Panápton ng̃a igatábon sa mg̃a higdáan.
Tema. = Hingtúngdan sa mg̃a sa suguílon, sa mg̃a oáli. * Pagcagáhi sa húna húna sa bisan onsang tuyo. * Húna húna ng̃a canúnay sa mg̃a buang.
Temático. = Ang nahúsay ing̃on sa matúod ng̃a hingtúngdan. * V. [Temoso].
Tembladal. V. [Tremedal].
Tembladera. = Baso, sorlánan ng̃a halagpád sa salapí, sa duhá ca colaptánan. * V. [Tembleque]. * Isda.
Temblador. V. [Tremedal].
Temblante. = Idem. * Bocála.
Temblar. = Coróg coróg. * Quirang quirang, quibig quibig, cobog. * Paglínog sa yota. * Paghárloc. * Paglísang, pagcógmat.
Tembleque. = Dayan dayan, dagom ng̃a guibotáng̃an sa olo sa mg̃a batóng mahál, ng̃a igadáyan dayan sa mg̃a babáye sa ilang bohóc.
Temblequear. = Pagcórog coróg sa masóbsob.
Temblon. V. [Temblador]. * Ang taláoan, maharlócon.
Temblor. = Pagcacórog coróg. * Pagcalínog sa yota.
Tembloso. = Ang magacórog coróg sa masóbsob.
Temedero. = Ang tacús ng̃a pagacatahápan, ng̃a pagaharlúcan.
Temedor. = Ang mahárloc, ang matáhap.
Temer. = Paghárloc, ang pagtáhap.
Temerariamente. = Sa pagcaoaláy boot ug húna húna sa pagbóhat sa bisan onsa.
Temerario. = Ang díli magahúna húna ug maáyo sa mg̃a icadáoat sa iang pagbúhat.
Temeridad. = Buhat ng̃a guibúhat sa oalá húna hunáon ug maáyo. * Pagcalíbac libac.
Temeron. = Ang magapamaísog.
Temerosamente. = Sa cahádloc, sa catáhap.
Temeroso. = Ang macahárloc, ang magatáhap. * Maharlócon, taláoan.
Temible. V. [Temedero].
Temor. = Pagcahárloc, pagcatáhap.
Temoso. = Ang magaparáyon sa iang húna húna.
Tempanador. = Capandáyan ng̃a icaábli sa mg̃a baláyan sa mg̃a putiócan.
Témpano. V. [Timbal]. * Hioa sa baboy. * Ang panit ng̃a binúclar sa mg̃a tambol, &c. * Tabon ng̃a malíng̃in sa mg̃a cuba. * Tabon sa mg̃a baláyan sa mg̃a putiócan.
Temperacion. V. [Temperamento].
Temperadamente. V. Templadamente.
Temperamento. = Pagcabótang, pagcatúgnao, pagcaínit pagcaúlan, &c. * Pagpatigáyon sa pagbúhat sa bisan onsa.
Temperante. = Ang magapahínay hinay. [[325]]
Temperatura. V. [Temperamento].
Temperie. = Pagadacó ug pagcadiótay sa init ug sa tugnao.
Tempero. = Maáyong pagcabótang sa yota sa tiempo ng̃a taliólan.
Tempestad. = Onós ng̃a dagcó, baguio. * Pagcaísog sa gaoi. * Polong ng̃a maháit.
Tempestivamente. = Sa maáyong tiempo, sa túig ng̃a macaígo.
Tempestivo. = Ang guibúhat ug guipamólong sa maáyong tiempo, sa pagcaáng̃ay.
Tempestuosamente. = Sa pagcaonós, sa pagcabáguio.
Templa. = Cola ng̃a magáma sa poghac sa itlog ng̃a binatíl sa tubig.
Templadera. = Tacop ng̃a ibótang sa mg̃a balaháan sa tubig, arón muágui lamang ang quinahánglan.
Templado. = Ang maganonót sa casaráng̃an sa pagcáon ug sa pagínom. * Tiempo ng̃a díli sa tugnao ug díli usáb sa init.
Templador. = Ang magapaáng̃ay, ang magapahínay hinay. * Capandáyan ng̃a icaáng̃ay sa mg̃a coldas sa mg̃a arpa, &c.
Templadura. = Pagcaáng̃ay sa bisan onsa.
Templanza. = Casaráng̃an. * Pagcapogóng sa capong̃ót, &c.
Templar. = Pagpahínay hinay, pagcóha sa caísog sa bisan onsa, sa capong̃ót, &c. * Paghíngpit sa mg̃a tumbága. * Pagáng̃ay sa mg̃a coldas sa mg̃a tolónggon. * Paghiósa ug pagsácot ug maáyo sa mg̃a color sa mg̃a pintal. * Paginárlao sa bino, sa tubig, &c. * Pagnonót sa casaráng̃an sa pagcáon ug sa pagínom. * Pagsóbo sa mg̃a hing̃aníban.
Temple. = Pagcabótang sa tiempo sa pagcaínit con sa pagcatúgnao. * Casóbo sa mg̃a hing̃aníban ug pagcahíngpit sa mg̃a tumbága. * Pagcaquinaía sa gaoi. * Pagcaáng̃ay sa mg̃a tolónggon.
Templete. = Bisan onsa ng̃a guibúhat sa bató, sa papán, &c., sa dagoay sa Singbahán.
Templo. = Singbahán, alampóan.
Témpora. = Tiempo ng̃a pagapoasáhan sa miércoles, viernes ug sábado sa semana, sa nacaópat sa tagsa ca túig.
Temporada. = Pagcadúgay, cadugáyan sa tiempo.
Temporar. = Ang madúgay sa pila ca túig, bulan, semana con arlao. * Onós, pagcahorós sa hang̃in.
Temporalidad. = Capuslánan ng̃a macúha sa mg̃a Padre, ng̃a guican sa tong̃ód sa ilang opicio. * Ang nahatong̃ód niíning quinabúhi, sa calibútan.
Temporalizar. = Paghímo sa diótay ng̃a cadugáyan sa bisan onsa ng̃a tacós onta ng̃a madúgay caáyo.
Temporalmente. = Sa pila ca túig, sa pila ca bulan, sa pila ca semana, sa pila ca adlao.
Temporáneo. V. Temporal hasta onós.
Temporario. = Ang madúgay lamang sa tiempo ng̃a guitagál.
Temporizal. V. [Contemporizar]. * Pagbúhat sa bisan onsa arón moágui ang tiempo.
Tempranal. = Yota, tanóm con cahoy ng̃a mobóng̃a sa masayó.
Tempranamente. = Sa masayó.
Tempranero. V. [Temprano].
Tempranilla. = Calaínan sa ubas ng̃a mahínog sa masayó.
Temprano. = Ang masayó, sa pagcasayó.
Temulento. = Hobóg, hobgánon, ang nahobóg.
Tena ó Tinada. = Panón sa mg̃a carnero ug sa mg̃a canding ng̃a díli molabáo sa canúman ca buoc.
Tenacear. V. [Atenacear]. * Pagópod opod sa bisan onsang tuyo.
Tenacero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a sipit, sa mg̃a cumpit. [[325]]
Tenacidad. = Pagcapílit, pagcadócot ug maáyo sa bisan onsa. * Pagcaparáyon sa caugalíng̃on ng̃a húna húna.
Tenallo. = Buhat ng̃a icalíg-on sa mg̃a cota.
Tenaz. = Ang napílit ug nadúcot caáyo. * Ang malíg-on sa iang húna húna, ang díli pasámbag.
Tenaza. = Buhat ng̃a icalíg-on sa mg̃a cota. * Sipit, cumpit. * Ng̃ipon ug mg̃a cocó sa ubán ng̃a mg̃a mananáp.
Tenazada. = Pagcacóha sa bisan onsa, sa cumpit. * Pagcapáac.
Tenazmente. = Sa pagcapílit caáyo, sa pagcalíg-on.
Tenazon (á). = Sa pagcacálit, sa pagcaáhat.
Tenazuelas. = Cumpit ng̃a diótay.
Tenca. = Isda.
Ten con ten. = Sa pagcaánam anam, sa pagcahínay hinay. * Sa pagcaáng̃ay. * Sa pagcatópong.
Tendal. = Toldo ng̃a ibótang sa bisan diin, arón malándong.
Tendalera. = Pagcaoaláy cahusáyan sa bisan onsa. * Pagcacátag.
Tendalero. = Como el siguiente.
Tendedero. = Halayháyan sa bisan onsa.
Tendedor. = Ang magahaláyhay.
Tendedura. = Pagcahaláyhay.
Tendejon. = Tiendáhan ng̃a diótay. * Balong balong sa daútan ng̃a pagcabúhat.
Tendel. = Pisi ng̃a guinabítay sa mg̃a panday sa cota, arón matónton caáyo ang mg̃a pared ng̃a guibúhat nila.
Tendencia. = Pagcaáng̃ay sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.
Tender. = Pagbóclar, paghínay, pagpatáas. * Paghaláyhay. * Pagárang, pagóndang, pagbía sa tuyo sa bisan onsa ng̃a guipanghináot. * Paghayáng sa mg̃a táuo ng̃a nanagsugál sa baraja sa mang̃a cartang tanán sa lamesa, cay nasáyor sila ng̃a nanagdáug. * Paghígda, paglígar. * Pagtúyod. * Pagpanghináot sa bisan onsang tuyo.
Tenderete. = Sugál sa baraja. * V. [Tendalera].
Tendero. = Ang taguía ug ang muátang sa tiendáhan.
Tendidamente. = Sa pagcatúyod. * Sa pagcatáas.
Tendido. = Cadaghánan sa mg̃a lingcoránan sa lugar sa mg̃a dula sa mg̃a toro. * Cadaghánan sa mg̃a panápton ng̃a binunácan sa tagsa ca labandera. * Cadaghánan sa mg̃a tinápay, sa oalá pa isolód sa horno.
Tendiente. = Ang mabóyoc sa bisan onsa ug sa bisan diin.
Tendinoso. = Ang may daghan ng̃a mg̃a cosóg.
Tendon. = Cosóg.
Tenebrario. = Candelero sa totólo ca tomóy, ng̃a pagaolbócan sa mg̃a candela sa pagtinieblas.
Tenebrosamente. = Sa pagcang̃ítng̃it.
Tenebrosidad. = Pagcang̃ít ng̃it, cang̃itng̃ítan.
Tenebroso. = Mang̃ít ng̃it.
Tenedero. = Cahalármon sa dagat ng̃a pagagonítan, pagasacátan sa ancla, sa sinípit.
Tenedor. = Ang dona. * Ang magabántay, magaalíma ug magahúpot sa bisan onsa, sa ng̃alan sa lain. * Capandáyan sa lamesa ng̃a calán-an, ng̃a guitaólan sa totólo con sa opat ba ca ng̃ipon con tomóy, ng̃a igatólpoc ug icacúhit sa mg̃a sud-an.
Tenencia. = Pagcadóna sa bisan onsa. * Cahímtang sa pagcateniente, sa pagcaílis.
Tener. = Dona, may. * Pagcóha, pagcóbot, pagcúpot sa bisan onsa. * Pagságang, pagpogóng, pagháoid. * Pagbóot. * Pagpógos. * Pagpasáca sa caogalíng̃on ng̃a baláy, paghátag sa halapítan.
Tenería. = Lugar ng̃a pagacurtíhan sa mg̃a panit.
Tenesmo. = Saquét ng̃a nahamótang sa pagcagáhi sa tae sa sulúd sa mg̃a tináe. [[326]]
Tenia. = Bitoc ng̃a hatáas caáyo ng̃a malópiac.
Tenienta. = Asáoa sa teniente.
Tenientazgo. = Opicio sa pagcateniente.
Teniente. V. [Tenedor] hasta capandáyan. * Bong̃a sa díli pa hinog. * Bolobóng̃ol. * Ang ilis sa lain, ang nagaalíli, ang nagapúle, ang magasalíli, ang magaólos. * Ponóan sa mg̃a soldados.
Tenor. = Pagcabótang ng̃a malíg-on ug canúnay sa bisan onsa. * Ting̃og ng̃a hatáas, matolotágning. * Hingtúngdan, tuyo sa bisan onsang sulat.
Tension. = Pagcatáas, pagcahínat sa bisan onsa. * Pagcahagóot.
Tenso. = Ang nahógot caáyo.
Tentacion. = Panúlay.
Tentador. = Manunúlay. * Ang yaoa.
Tentar. = Pagsúlay, pagpanúlay. * Paghícap, pagcúbil.
Tentativa. = Pagcasúlay.
Tentativo. = Bisan onsa ng̃a igasúlay.
Tente bonete (á). = Sa pagcadághan.
Tentemozo. = Tocó ng̃a igaságang sa bisan onsa. * Sandígan sa bisan onsa.
Ténue. = Magamáy, manípis, diótay.
Ténuemente. = Sa pagcadiótay caáyo. * Sa pagcanípis, sa pagcagamáy.
Tenuidad. = Pagcanípis, pagcagamáy. * Bisan onsa ng̃a diótay uyámot.
Tenuta. = Pagcaángcon sa mg̃a caposlánan sa bisan onsa hasta sa paghócom sa ponóan.
Teñidura. = Pagcatína.
Teñir. = Pagtína.
Teologal. = Ang nahatong̃ód sa teología.
Teología. = Quinaárman sa tong̃ód sa Dios ug sa pagcadios nia.
Teológicamente. = Sa mg̃a polong ng̃a ang̃ay sa teología.
Teologizar. = Pagpamólong, paghúna húna sa tong̃ód sa teología.
Teólogo. = Ang nagaestudio sa teología, * V. [Teologal].
Teorema. = Polong ng̃a icadayág sa matúod sa iang guinicánan.
Teoría. = Como el siguiente.
Teórica. = Pagcaíla sa mg̃a butang.
Teórico. = Ang macaíla sa mg̃a butang.
Teoso. = Cahoy ng̃a tagócan, ng̃a maáyo sa pagíoag.
Tepe. = Yota ng̃a natibúoc cay guilang̃áquit sa mg̃a gamót, sa mg̃a casagbótan.
Tepeizquinte. = Mananáp ng̃a maíng̃on sa usá ca bactin.
Tequio. = Catungdánan, buhat sa longsod.
Terapéutica. = Quinaárman ng̃a nagatórlo sa mg̃a tambal sa mg̃a masaquét.
Tercamente. V. [Tenazmente].
Tercena. = Baláy ng̃a pagabaligyáan sa tabaco.
Tercenista. = Ang magabántay sa tercena.
Tercer. V. [Tercero].
Terceramente. = Sa icatólo.
Tercería. = Pagcahúsay sa durúha ca táuo sa pagsábot sa bisan onsa.
Tercerilla. = Calaínan sa balac.
Tercero. = Icátlo, icatólo. * Ang magahúsay sa durúha con capin ba ca táuo, sa pagsábot sa bisan onsa. * Ang sacop sa tercera órden ni san Francisco, ni Sto. Domingo ug sa Cármen. * Ang may catungdánan sa pagdáoat sa mg̃a bong̃a. * Ang icatólo ca coldas sa sesta, sa guitara.
Tercerol. = Ang icatólo ca layág sa tagsa ca talároc sa mg̃a sacayán. * Ang icatólo sa banco con lingcoránan sa mg̃a táuo ng̃a nagagáod.
Tercerola. = Pusil ng̃a hamóbo. * Bariles ng̃a diótay.
Terceto. = Calaínan sa balac.
Tercia. = Ang icatólo ca bahín sa bisan onsa. * Ang usá ca bahín sa adlao sa tiempo sa mg̃a romanos, [[326]]ng̃a nahatong̃ód sa las nuebe sa buntag. * Ang usá sa mg̃a pang̃ádye sa mg̃a Padre. * Baláy ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a icapólo sa mg̃a bong̃a.
Terciado. = Espada ng̃a hamóbo ug halagpád. * Calaínan sa sintas ng̃a halohaíctin.
Terciana. = Hilánat ng̃a mudámag sa tagsa ca icatólo ca adlao.
Tercianario. = Ang guihilántan sa terciana.
Tercianela. = Panápton sa igagáma.
Terciano. = Ang mahímo usáhay ug usáhay díli mahímo. * Ang botang ng̃a magaólos olos sa lain ng̃a butang.
Terciar. = Pagbalábag, pagtaquílid, pagtóang. * Pagbáhin sa bisan onsa sa totólo ca bahin. * Pagdáro sa macatólo sa maong yota. * Pagpatigáyon sa paghúsay sa mg̃a táuo sa bisan onsa ng̃a pagasabúton nila.
Terciazon. = Icatólo ca pagágui sa daro sa maong yota.
Tercio. = Ang icatólo ca bahin sa bisan onsa. * Ang usá ca bahin sa rosario.
Terciodécuplo. = Ang isip ng̃a guidághan sa macapólo ug toló.
Terciopelado. = Panápton ng̃a maíng̃on sa terciopelo.
Terciopelero. = Ang magahábol sa terciopelo.
Terciopelo. = Panápton sa igagáma ng̃a bolobalahibóon.
Terco. = Ang díli pasámbag, ang magaparáyon sa iang húna húna. * Bisan onsa ng̃a magáhi.
Terebinto. = Cahoy.
Tereniabin. = Dugá dugá ng̃a mahágcot, mahómoc ug matám-is, ng̃a mahapílit sa mg̃a dahon sa obán ng̃a cahoy sa Persia, ng̃a maáyong ipulúrga.
Terete. = Magáhi, sa magáhi ng̃a onód.
Tergiversacion. = Pagcaligás sa suguílon, pagcaláin lain sa cahológan sa mg̃a polong, sa paglícay sa mg̃a caculían.
Tergiversar. = Pagligás sa suguílon, pagláin lain ca cahológan sa mg̃a polong, sa paglícay sa mg̃a caculían.
Teriaca. V. [Triaca].
Teriacal. = Ang nahatong̃ód sa triaca.
Teristro. = Pandong ng̃a manípis ng̃a guinagámit sa mg̃a babáye sa Palestina, sa tiempo sa init.
Terliz. = Calaínan sa panápton ng̃a guisinambágan sa mg̃a color ng̃a magacaláin lain.
Termal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a caligóan sa tubig ng̃a maínit.
Termas. = Tobóran sa tubig ng̃a maínit: maáyo arón mang̃alígo dihá ang mg̃a masaquét.
Terminacion. = Catapúsan, pagcatibáoas. * Pagcahúman sa bisan onsa. * Ang mg̃a letra ng̃a catapúsan sa mg̃a polong.
Terminacho. = Polong ng̃a díli piníli, polong ng̃a malágsot.
Terminado. = Pagcabótang sa mg̃a atóp ug sa mg̃a salog ng̃a magacasonód sonód sa maong baláy.
Terminador. = Ang magatápus, ang magatibáoas.
Terminajo. V. [Terminacho].
Terminal. V. [Terminacion] hasta ang mg̃a letra.
Terminante. V. [Terminador]. * Ang magaásoy sa bisan onsa sa oaláy duha duha.
Terminar. = Pagtápus, pagtibáoas, paghúman.
Terminativo. = Ang nahatong̃ód sa bisan onsang buhat.
Término. = Catapúsan, pagcatibáoas sa bisan onsa. * Caotlánan, mojon sa mang̃a yota. * Yota ng̃a caugalíng̃on ug sa sacop sa tagsa ca probincia con longsod. * Lugar ng̃a guitagána sa bisan onsang tuyo. * Tagál, tiempo, túig ng̃a tonórlo sa bisan onsa. * Sinógdan ug catapúsan sa bisan onsa. * Polong sa bisan onsang pinamólong. * Túig, horas ng̃a igabúhat sa bisan onsa.
Terminote. = Polong ng̃a piníli ng̃a guilabíhan. [[327]]
Termómetro. = Capandáyan sa pagíla sa cosóg sa caínit ug sa init.
Terna. = Cadaghánan sa toló ca táuo ng̃a guipaquíta arón tagáan ang usá caníla sa bisan onsang opicio.
Ternario. = Isip ng̃a magáma sa toló ca buoc. * Cadaghánan sa toló ca adlao ng̃a pagabuhátan sa bisan onsang piesta.
Ternero. = Ang nati sa baca.
Terneron. = Ang masáyon malóoy.
Terneza. = Pagcahúmoc. * Pagcalómo, pagcahigúgma. * Pagcalóoy. * Pagcasáyon sa pagpoáng̃od. * Pagcahínay hinay, pagcatám-is, pagcalómo sa gaoi ug sa mg̃a polong.
Ternilla. = Lang̃ódng̃od, basag basag. * Bahin sa laoas sa mg̃a mananáp ng̃a magáhi sa onód ug mahómoc sa bocóg.
Ternilloso. = Ang may ternillas.
Terno. = Isip sa toló ca buoc ng̃a magsáma. * Ang bisti ng̃a magsáma sa totólo ca Pare ng̃a nanagmisa sa mg̃a piesta. * Pagcaígo sa toló ca número sa lotería sa usá lamang ca papeleta. * Pagcaípon sa toló ca pliegos ng̃a papel ng̃a nasócsoc. * Balícas, pagpanómpa, pagtónglo.
Ternura. V. [Terneza].
Terquedad. = Pagcagáhi sa húna húna. * Pagcaparáyon sa usá ca pagbóot sa díli pasámbag. * Pagcalális lalis ng̃a macasocó.
Terquería. = Idem.
Terqueza. = Bulit ng̃a magáma sa yota ng̃a mapolá, ng̃a linóto sa ajos ng̃a dinócdoc ug sa cola.
Terrado. = Lugar ng̃a oaláy atóp, sa labíng hatáas sa mg̃a baláy.
Terraja. = Capandáyan sa pagbúhat sa mg̃a torniyo.
Terraje. V. [Terrazgo].
Terrajero. V. [Terrazguero].
Terraplen. = Pagcatámbac.
Terraplenar. = Pagtámbac.
Terrapleno. V. [Terraplen].
Terráqueo. = Calibútan.
Terrateniente. = Tagía sa baol, sa cabalánan.
Terraza. = Saro ng̃a diníhog sa bolit ng̃a masínao, sa duhá ca coloptánan.
Terrazgo. = Yota ng̃a pagatámnan ug pagapugásan. * Abang ng̃a guibáyad sa magbabáol sa tagía sa yota.
Terrazguero. = Ang magbabáol ng̃a magabáyad sa abang sa taguía sa yota ng̃a guibuhátan, sa timáan sa iang pagcaponóan.
Terrazo. = Ang yota ng̃a guipíntal sa mg̃a cuadro.
Terrear. = Pagdayág sa yota sa mg̃a cabalánan ng̃a guipugásan con guitámnan.
Terregoso. = Yota ng̃a naponó sa mg̃a oloógdo sa yota ng̃a tibúoc, sa mg̃a bogon, sa mg̃a pogá.
Terremoto. = Linog.
Terrenal. = Ang nahatong̃ód sa calibútan, ang calibutánon.
Terrenidad. = Pagcacalibutánon.
Terreno. V. [Terrenal].
Térreo. = Idem. * Bisan onsa ng̃a guibúhat sa yota.
Terrera. = Yota ng̃a hatáas, ng̃a hanáyhay ug tindog caáyo. * Langgam.
Terrero. V. [Terrenal]. * Pagcalupád sa obán ng̃a mg̃a langgam ng̃a harúul sa yota. * V. [Terrado]. * Ogdo sa yota.
Terrestre. V. [Terrenal].
Terretremo. V. [Terremoto].
Terrezuela. = Yota ng̃a oaláy polós caáyo, ng̃a oaláy bale.
Terribilidad. = Pagcamacalilísang, pagcahárloc, pagcamacahahárloc. * Pagcagáhi, pagcaháit sa gaoi, sa cagaoían. [[327]]
Terrible. = Ang tacús ng̃a pagaharlúcan. * Ang macahárloc, ang macalísang. * Táuo sa magáhi ug maháit ng̃a gaoi. * Bisan onsa ng̃a dagcó caáyo.
Terriblemente. = Sa pagcadaótan uyámot, sa pagcang̃íl-ad.
Terrícola. = Ang magapuyó sa yota.
Terrífico. = Macahahárloc, macalilísang.
Terrígeno. = Ang natáuo sa yota.
Terrin. V. [Compatriota].
Terrino. = Bisan onsa sa yota, ng̃a binúhat sa yota.
Territorial. = Ang nahatong̃ód sa bisan onsang longsor, probinsia, &c.
Territorio. = Ang yota ng̃a caugalíng̃on sa tagsa ca longsod. * Ang yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa mg̃a ponóan.
Terrizo. V. [Terrino].
Terromontero. = Bolobóngtor sa lonlon ng̃a yota, ogdong dagcó sa yota.
Terron. = Bogon, pogá sa yota, ogdo ng̃a diótay sa yota ng̃a tibúoc.
Terrontera. = Sapa sa yota sa mg̃a cabuquílan.
Terror. = Cahárloc, calísang, cacógmat.
Terrosidad. = Calaínan sa usá ca yota.
Terroso. = Ang sináctan sa yota.
Terruño. = Baol, cabalánan.
Tersar. = Paghínlo, pagsínao.
Tersidad. = Pagcasínao, pagcahínlo.
Terso. = Mahínlo, masínao, masíhag. * Polong ng̃a piníli.
Tersura. = Pagcamasíhag. * Pagcaáyo sa pagpamólong.
Tertil. = Salapí ng̃a ibáyad sa hari sa tagsa ca libra sa igagáma, sa Guinharían sa Granada.
Tertulia. = Catilíngban sa pila ca táuo, ng̃a naning̃ób sila sa pagsuguílon ug sa paglíng̃ao ling̃ao.
Tertuliano. = Ang motámbong sa mg̃a tertulia.
Tertulio. = Idem.
Teruelo. = Malíng̃in ng̃a binohóan, ng̃a pagasórlan sa papel ng̃a sinolátan sa ng̃alan sa táuo ng̃a moápil sa ripa sa pagcasoldado.
Terzon. = Anac sa baca, toro sa toló ca túig.
Terzuelo. = Ang icatólo ca bahin sa bisan onsa.
Tesar. = Paghógot sa mg̃a pisi. * Pagsíbog pagísol, pagisíos sa mg̃a mananáp.
Tesaurero. V. [Tesorero].
Tesauro. = Listáhan sa mg̃a polong ng̃a guilóas, ng̃a guihóbar sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong.
Tesear. = Timáan ng̃a guigámit sa mg̃a romano sa ilang mg̃a pagpang̃óbat sa bisan onsang tuyo ng̃a guihúna húna ug guisabótan nila.
Tesis. V. Conclucion.
Teso. = Ang catapúsan sa mg̃a cabuquílan.
Teson. = Pagcalíg-on, calig-ónan sa húna húna.
Tesorería. = Opicio, cahímtang sa pagcatesorero. * Ang solód ng̃a pagaatáng̃an sa tesorero.
Tesorero. = Táuo ng̃a modáoat, muhátag con may quinahánglan, ug magabántay sa salapí sa hari ug sa Guinharían. * Padreng canónigo ng̃a magabántay sa mg̃a hias ng̃a labíng mahál sa Singbahán ng̃a Catedral.
Tesoro. = Tinagóan sa salapí ug sa mg̃a hias ng̃a caráan, sa díli hibalóan ang tagía. * Solód ng̃a binotáng̃an sa salapí sa hari ug sa Guinharían, ug sa bisan cansang táuo. * Cadaghánan sa salapí ng̃a tinipígan. * Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a polong ng̃a tacús ng̃a hibalóan.
Testa. = Agtang, olo. * Atubáng̃an sa bisan onsa. * Caboótan, salabótan. * Ihibaló.
Testáceo. = Mananáp ng̃a himbísan.
Testacion. = Pagcapánas. * Pagcasáoay. [[328]]
Testada. V. [Testerada].
Testado. = Ang namatáy sa obos na nagabúhat sa testamento.
Testador. = Ang nagabúhat sa testamento.
Testadura. V. [Testacion].
Testamentaría. = Pagcatúman sa guibúot ug guisógo sa nagabúhat sa testamento. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanghilábot sa pagtúman sa testamento. * Cadaghánan sa mg̃a papel ng̃a sinulátan, ug ng̃a nahatong̃ód sa testamento.
Testamentario. = Ang nahatong̃ód sa testamento. * Táuo ng̃a may catungdánan sa pagtúman sa testamento.
Testamento. = Pagcadayág sa mg̃a táuo sa ilang oláhi ng̃a pagbóot, sa pagbílin sa ilang dona ug sa salapí sa mg̃a manononód ng̃a ihing̃álan nila ing̃on sa mg̃a tulumánon sa batásan ug sa mg̃a leyes.
Testar. = Pagbúhat sa testamento. * Pagpánas, pagpápas, pagsáoay sa guisúlat.
Testarada. = Pagcasóngco sa olo. * Pagcagáhi sa húna húna sa díli pagsámbag, ang magaparáyon sa iang pagbúot, bisan ng̃a díli maáyo, ang díli pasámbag.
Testarudo. = Ang suquíhan, ang magáhi sa olo, sa húna húna, ang díli pagsámbag, ang magaparáyon sa iang pagbúot, bisan ng̃a díli maáyo.
Testarron. = Idem.
Testarronería. V. [Testarada] desde pagcagáhi.
Testera. = Atubáng̃an sa baláy, sa Singbahán, &c. * Ang lingcoránan sa mg̃a coche ng̃a dapit sa licód. * Ang agtang sa mg̃a mananáp.
Testerada. V. [Testarada].
Testero. V. [Testera].
Testículo. = Itlog sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Testificacion. = Pagpacamatúod sa bisan onsa.
Testificante. = Ang nagapamatúor.
Testificar. = Pagmatúor sa bisan onsa.
Testificata. = Camatoóran ng̃a pinirmáhan sa escribano, sa pagcamatúod sa bisan onsa.
Testificativo. V. [Testificante].
Testigo. = Ang nagapamatúod sa bisan onsa, testigo.
Testimonial. V. [Testificata] y [Testificante].
Testimoniar. V. [Testificar].
Testimoniero. = Ang magabótang botang sa isigcatáuo.
Testimonio. V. [Testificacion] y [Testificata].
Testimonio (falso). = Pagcabótang botang sa isigcatáuo sa oalá nia buháton ug ipamólong.
Testudo. = Máquina ng̃a pagatagóan sa mg̃a soldados, sa canhing tiempo, sa pagpang̃óbat nila sa mg̃a cota, sa mg̃a longsod, &c.
Testuz. = Agtang sa obán sa ng̃a mg̃a mananáp.
Testuzo. = Idem.
Tesura. = Pagcagáhi sa bisan onsa.
Teta. = Soso.
Tétano. = Pagcabacól sa laoas.
Tetar. V. [Atetar].
Tetera. = Sorlánan ng̃a pagalotóan sa sá.
Tetona. = Babáye ng̃a guidagcóan, sa mg̃a soso.
Tetragrámaton. = Polong ng̃a magáma sa opát lamang ca letras. * Ang ng̃alan sa Dios.
Tetrarca. = Ang Guinóo sa icaópat ca bahin sa usá ca probinsia con sa usá ca Guinharían.
Tetrarquía. = Cahímtang sa pagcatetrarca.
Tétrico. = Mosolóbon, ming̃áuon, ang nagasobó.
Tetuda. V. [Tetona]. * Aseitunas sa dagoay sa soso.
Teucrio. = Tanóm.
Texto. = Ang maong mg̃a polong sa táuo ng̃a nagasúlat sa bisan onsang libro. * Mg̃a polong sa santos ng̃a Sulat.
Textorio. = Ang nahatong̃ód sa quinaárman sa paghábol.
Textual. = Ang nahatong̃ód ug ang̃ay sa texto. [[328]]
Textualmente. = Ing̃on sa cahológan sa texto.
Textura. = Pagcabótang, pagcaáng̃ay sa mg̃a lugás sa mg̃a panápton. * Pagcabótang sa usá ca butang ng̃a musonód ug ng̃a mahiósa sa lain ng̃a butang.
Tez. = Nauong ng̃a mahínlo ug masínao sa bisan onsa. * Panit sa nauong.
Tezado. = Maítom caáyo.
[[Índice]]