VI
Via. = Dalan. * Alaguían sa pagbúhat sa bisan onsa. * Alaguían sa tae ug sa ihi sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Viadera. = Tumbánan sa mg̃a haláblan.
Viador. = Ang táuo ng̃a nagapuyó pa sa calibútan, sa pagpaíng̃on sa Lang̃it, ng̃a buot paláng̃it.
Viajador. V. [Viajero].
Viajante. = Ang magalacát, ang magabiaje.
Viajar. = Paglacát sa holo halayó, pagbiaje.
Viajata. = Paglacát, pagbiaje ng̃a díli madúgay caáyo.
Viaje. = Pagcalacát, pagcabiaje sa yota ug sa dagat. * Pagcalacát ng̃a caugalíng̃on. [[353]]
Viajero. = Ang magalacát, ang magabiaje sa halayó. * Ang magasúlat sa guitimaánan sa iang pagbiaje.
Vial. = Ang nahatong̃ód sa dalan ug sa pagbiaje.
Vianda. = Calán-on sa mg̃a táuo. * Sod-an.
Viandante. V. [Viajante].
Viaraza. = Pagcahibólos sa mg̃a mananáp. * Bisan onsang buhat ng̃a oalá húna hunáon ug maáyo.
Viático. = Balon sa sa magabiaje. * Ang laoas sa atong Guinóong Jesucristo ng̃a ipacaláoat sa mg̃a masaquét.
Vívora. = Saoa ng̃a malála caáyo.
Viborezno. = Ang nahatong̃ód ug ang ang̃ay sa bíbora. * Ang anac sa bíbora.
Vibracion. = Pagcauólog uólog, pagcaoaláy. * Pagcalíhoc, pagcatábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay hasta ng̃a mopoyó.
Vibrar. = Paguólog uólog, pagoálay. * Paglíhoc, pagtábiog sa bisan onsa ng̃a nabítay.
Viburno. = Tanóm.
Vicaria. = Ang ilis sa ponóan, icadúhang ponóan sa conbento sa mg̃a monjas, sa mg̃a binócot.
Vicaría. = Cahímtang opicio sa pagcabicario. * Solór ng̃a pagatumánan sa bicario sa iang mg̃a catongdánan. * Yota ng̃a hingsácpan sa gahóm sa bicario.
Vicariato. = Idem, excepto desde Solór hasta yota. * Tiempo ng̃a pagadugáyan sa vicario sa iang oficio.
Vicario. = Ilis. * Ang icadúhang ponóan sa mg̃a Padreng religioso. * Hocom sa mg̃a caparían ug ang guitórlo sa mg̃a Sres. Obispos, arón magasentencia sa mg̃a hulusáyon sa ilang mg̃a guinsacópan. * De Jesucristo = Ang Santos ng̃a Papa, ilis ni Jesucristo dinhi sa yota.
Vice. = Polong ng̃a magaásoy ng̃a ang táuo ng̃a guihisgótan maoy ilis niádtong táuo ng̃a guiónhan sa maong polong ng̃a vice, sa paghing̃álan canía.
Vicealmiranta. = Ang icadúhang sacayán sa mg̃a escuadra.
Vicealmirante. = Ang ponóan sa mg̃a escuadra, ng̃a sonód sa almirante.
Vicecanciller. = Padreng cardenal ug ponóan sa hocmánan ng̃a pagaaguían sa mg̃a bula ug mg̃a pagbúot sa Santos ng̃a Papa.
Viceconsiliario. = Ang ilis sa somosámbag.
Vicedios. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa Santos ng̃a Papa.
Vicegerente. = Ilis sa lain.
Vicepatrono. = Ilis sa patrono.
Vicepropósito. = Ilis sa ponóan.
Viceprovincial. = Ilis sa provincial sa pagbúot ug pagsógo sa mg̃a religioso ng̃a iang mg̃a sacop.
Vicerector. = Ilis sa rector.
Vicerectoría. = Cahímtang sa pagcaílis sa rector.
Vicesimario. = Ang macahíngpit sa isip sa caluháan.
Vicésimo. V. [Vigésimo].
Vice-versa. = Mg̃a polong ng̃a linatín: sa pagcabátoc, sa pagcabinálus balus.
Viciar. = Pagdáot. * Pagsácot sa mg̃a balígya, sa paglímbong sa mg̃a pomalálit. * Pagcóha sa pagcabale sa bisan onsa. * Pagsámoc, paghilábot sa mg̃a salá ug sa daótan ng̃a batásan. * Paghátag sa daútan ng̃a panigíngnan sa batásan ug sa quinabóhi. * Pagsábot sa bisan onsang polong sa pagcasábot ng̃a batoc sa matúod ng̃a casayóran ug cahológan. * Paghagálam caáyo sa bisan onsa.
Vicio. = Cadáot. * Pagcaoalá sa catarúng̃an. * Sayóp sa pagpamólong ug sa pagsúlat. * Pagcahagálam caáyo sa bisan onsa, paggámit sa bisan onsa, sa masóbsob, sa oaláy casaráng̃an. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadaótan sa pagtóon ug pagtórlo sa mg̃a táuo. * Batásan ng̃a daótan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. [[353]]
Viciosamente. = Sa dagcóng pagcadáot. * Sa daútan ng̃a batásan. * Sa sayóp, sa pagcasayóp.
Vicioso. = Daútan. * Maólag. * Táuo con mananáp sa daótan ng̃a batásan. * Ang guidaghánan sa bisan onsa. * Cahoy ug tanóm ng̃a malángbo. * Mabáscog, macosóg.
Vicisitud. = Pagcabolobálhin sa bisan onsa. * Pagcaólos olos sa mg̃a caayóhan ug sa mg̃a cadaótan.
Vicisitudinario. = Ang muábot sa pagcaólos olus, sa pagcasonód sonód.
Víctima. = Mananáp con táuo ng̃a buhi ng̃a guihálad. * Ang mahamótang sa may catáhap sa icadáot tung̃ód sa pagtábang ug paglában sa lain. * Ang guisáquet tong̃ód sa salá sa lain.
Victimario. = Ang nagahocót, nagabáat ug nagapatáy sa mg̃a víctima, sa canhing tiempo.
Víctor. V. [Vitor].
Victorear. V. [Vitorear].
Victoria. = Pagcadáog sa caáoay. * Pagcapogóng sa mg̃a cailíbgon.
Victorial. = Ang nahatong̃ód sa pagdáog sa mg̃a caáoay.
Victoriosamente. = Sa pagcadáog.
Victorioso. = Ang nacadáog sa mang̃a caáoay.
Vicuña. = Mananáp ng̃a dagcó sa Perú.
Vid. = Tanóm ng̃a mobóng̃a sa paras, sa ubas.
Vida. = Cabúhi, quinabúhi, pagcabúhi. * Cadugáyan sa tiempo cutub sa pagcatáuo hasta sa pagcamatáy. * Batásan sa quinabúhi. * Casayóran sa mg̃a buhat sa bisan cansa, sa iang quinabúhi. * Pagcabótang sa mg̃a calág sa gracia, sa maáyong cabobót-on sa Dios. * Bisan onsa ng̃a mutábang sa pagcaparáyon sa lain ng̃a butang. * Paghimáya, cabolahánan sa Lang̃it.
Vidente. = Ang magasolóng, ang magatán-ao. * Manalágna.
Vidriado. = Ang madalí masocó, ang masáyon mabaláca. * Sorlánan ng̃a guidíhog sa bulit ng̃a masínao.
Vidriar. = Pagdíhog sa mg̃a surlánan sa bulit ng̃a masínao.
Vidriera. = Cadaghánan sa mg̃a salamín ng̃a guipahaáng̃ay sa mg̃a tacop, sa mg̃a pultahán ug sa mg̃a talambóan. * Salamín ng̃a igasolóng sa bisan onsa.
Vidriería. = Tiendáhan ng̃a pagabuhátan, pagatabásan ug pagabaligyáan sa mg̃a salamín.
Vidriero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a salamín.
Vidrio. = Salamín. * Bisan onsang baso con surlánan sa salamín. * Bisan onsa ng̃a pino, ng̃a masáyon mabóong, malíqui ug matípac.
Vidrioso. V. [Vidriado] hasta sorlánan, y [Vidrio], desde bisan onsa ng̃a pino. * Yota, lugar ng̃a pagalácoan ng̃a masáyon ng̃a pagadanglógan ug pagadalin-ásan. * Bisan onsa ng̃a quinahánglan ng̃a pagahóptan sa dagcóng cacúgui.
Vidual. = Ang nahatong̃ód sa pagcabútang sa pagcabálo.
Viejazo. = Tigúlang caáyo.
Viejecito. = Idem.
Viejezuelo. = Tolotigúlang.
Viejísimo. V. [Viejazo].
Viejo. = Tigúlang. * Caráan, sa canhing tiempo.
Viento. = Hang̃in. * Bahó ng̃a mahabílin sa lugar ng̃a guiaguían sa mg̃a mananáp ng̃a paganóntan sa mg̃a ayam. * Bisan onsa ng̃a magapabúyoc sa húna húna, magapabálhin sa buot, sa cásing cásing. * Ang usá ca bocóg ng̃a anáa sa calang sa mg̃a dolónggan. * Paráyeg ng̃a guilabíhan, pagcaándac.
Vientre. = Tian. * Ang báta con mananáp sa solód pa sa tian sa inahán. * Ng̃atanán ng̃a anáa sa solór sa tian. * Cotó cotó. * Pagcadagcó sa pagcalóang sa bisan [[354]]onsa. * Pagcadagcó sa dapit sa goa sa mg̃a taryao, sa mg̃a tibor, sa mg̃a sacayán, &c. * Ang inahán.
Viernes. = Viernes, ang icaónom ca adlao sa semana. * Bisan onsang adláoa ng̃a díli mahímo ng̃a pagacán-an sa carne, cay guidilí sa santa Iglesia.
Viga. = Cahoy ng̃a hatáas.
Vigente. = Tulumánon, batásan, ley ng̃a tacús ng̃a pagatumánon.
Vigésimo. = Icacaluháan, ang macahíngpit sa isip sa caluháan.
Vigía. = Hunásan, tacot, pangpang, bató ng̃a mulutáo ug mutóybo sa talioála sa dagat. * Bantay. * Lantáoan, ilíhan. * Pagbántay sa anáa sa halayó.
Vigiar. = Idem desde pagbántay.
Vigilancia. = Pagcabántay, cacúgui.
Vigilante. = Ang nagamatá. * Ang magabántay, mabantáyon, cacuguíhan.
Vigilantemente. = Sa pagcabántay, sa cacúgui.
Vigilar. = Pagtucáo, pagmatá. * Pagbántay, pagcúgui.
Vigilativo. = Ang magapatúcao.
Vigilia. = Pagcamatá, pagcatucáo, pagcahúcao. * Bisan onsang buhat, ug labi pa sa pagbása ug sa pagsúlat, ng̃a pagabuháton sa gabíy. * Pagcapang̃alámag. * Vísperas, adlao ng̃a guisóndan sa bisan onsang arláoa. * Vísperas sa bisan onsang piesta. * Pang̃ádye sa mg̃a Padre sa mg̃a piesta ng̃a may vigilia. * Ang usá sa mg̃a bahin sa gabíy ng̃a pagatimaánan sa mg̃a bantay.
Vigolero. = Ang magatábang sa verdugo sa pagpasáquet sa mg̃a táuo.
Vigor. = Cosóg, cabáscog, gahóm. * Pagcalángbo sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm. * Pagcadúgay sa batásan, sa mg̃a leyes.
Vigorar. = Pagpacosóg, pagpabáscog, paghátag sa gahóm.
Vigorosamente. = Sa pagcacosóg, sa cabáscog, sa gahóm.
Vigorosidad. V. [Vigor] hasta pagcadúgay.
Vigoroso. = Ang macosóg, ang mabáscog, ang may gahóm.
Vigota. = Moton sa oaláy malíng̃in, roldana.
Viguería. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a dagcó ug hatáas sa mg̃a buhat sa mg̃a baláy, &c.
Vihuela. = Sesta, guitara.
Vihuelista. = Ang magacúbil, magacacóscos ug magacáblit sa sesta.
Vil. = Obos, talamáyon. * Tampalásan. * Buhat ng̃a daútan uyámot, mang̃íl-ad caáyo. * Táuo ng̃a burhíon.
Vilagomez. = Ang mang̃áyo sa salapí, sa barato, sa mg̃a baláy ng̃a pagasugálan.
Vilano. = Bulac sa tanóm ng̃a guing̃álan ug cardo. * Bolobalahíbo ng̃a guitapótan sa mg̃a binhi sa obán ng̃a mg̃a tanóm.
Vileza. = Pagcaóbos. * Pagcadaótan, pagcang̃íl-ad. * Buhat ng̃a malágsot. * Pagcabórhi.
Vilhorro. = Ang nahagáoas sa bisan onsang cadáot cay nalágueu.
Vilipendiar. = Pagtámay, pagpasipála sa isigcatáuo.
Vilipendio. = Pagtámay, pagcapasipála.
Vilmente. = Sa pagcadaótan uyámot.
Vilo (en). = Sa pagcasácoat sa yota.
Vilordo. = Matalác-on. * Mahináyon, madugáyon.
Vilorta. = Bacólong ng̃a magáma sa mg̃a sang̃á ng̃a buhi sa mg̃a cahoy.
Villa. = Longsod ng̃a nahaágom sa obán ng̃a mg̃a pagtógot sa mg̃a ponóan, ng̃a oalá ipanógot sa obán ng̃a mg̃a longsor, ug ang iang mg̃a ponóan.
Villaje. = Longsor ng̃a diótay.
Villanaje. = Mg̃a táuo sa mg̃a longsor ng̃a díli dato. * Pagcabótang sa mg̃a táuo ng̃a díli dato. [[354]]
Villanamente. = Sa polong con sa buhat ng̃a díli ang̃ay sa táuo ng̃a maáyo ug buútan.
Villancico. = Pagcanta ng̃a magámit sa ubán ng̃a mg̃a piesta sa Singbahán. * Polong cong balíbad ng̃a pagaósob osóbon.
Villanciquero. = Ang magasúlat sa mg̃a billansico. * Ang magaósob osob sa maong mg̃a polong.
Villanchon. V. [Villano]. * Burong, culáng̃an sa maáyong pagtórlo.
Villanería. V. [Villanaje].
Villanesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a táuo ng̃a daótan, sa malágsot ng̃a batásan.
Villanía. = Buhat con polong ng̃a daútan, ng̃a díli ang̃ay sa mg̃a táuo ng̃a buútan ug maáyo. * Lioat ng̃a obos, sa guinicánan ng̃a díli dato.
Villano. = Mulópio sa longsod sa pagcabótang ng̃a obos, ng̃a díli dato. * Táuo ng̃a burong, buquírnon, ng̃a coláng̃an sa maáyong pagtúon ug pagtórlo. * Táuo ng̃a daótan, malágsot.
Villar. V. [Villaje].
Villazgo. = Pagcabótang ug pagcatógot sa usá ca longsod arón mahímo ug villa.
Villivina. = Calaínan sa panápton ng̃a maputí.
Villoría. = Baláy sa banua, sa cabalánan.
Villorin. = Calaínan sa panápton ng̃a bastos.
Villorrio. = Longsod ng̃a diótay caáyo.
Vinagre. = Suca, cusísan, langgis. * Pagcaáslom sa mg̃a bong̃a ug sa bisan onsa ng̃a maquísom. * Táuo sa maísog ng̃a gaoi.
Vinagrera. = Surlánan sa suca, sucáan.
Vinagrero. = Ang magabalígya sa suca.
Vinagrillo. = Suca ng̃a matolotáb-an.
Vinagroso. = Bisan onsa ng̃a maáslom. * Táuo sa maísog ng̃a cogaoían.
Vinajera. = Saro, sarong diótay, surlánan sa bino ug sa tubig ng̃a pagagamíton sa pagmísa sa mang̃a Padre.
Vinariego. = Táuo ng̃a may mg̃a cabalánan ng̃a guitámnan sa mg̃a paras ug ng̃a maálam magbúhat niána.
Vinario. = Ang mahatong̃ód sa bino.
Vinatería. = Parcomersio, pagpálit ug pagbalígya sa bino.
Vinazo. = Bino ng̃a maísog caáyo.
Vinculable. = Ang arang ipahanong̃ód sa usá ca pamilia, sa usá ca táuo, sa guihápon.
Vinculacion. = Pagcapahanong̃ód sa mg̃a manggar con sa puhónan sa usá ca táuo con sa usá ca calioátan, sa guihápon.
Vincular. = Pagpahanong̃ód sa puhónan, sa mg̃a dona, sa mg̃a catigayónan, sa usá ca calioátan, sa usá ca táuo, sa guihápon. * Pagtácgos pagbáat, paghocót sa mg̃a preso, sa mg̃a binilánggo. * Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsang buhat.
Vínculo. = Pagcahiósa, pagcatácgos sa usá ca butang sa lain ng̃a botang. * V. [Vinculacion]. * Catungdánan ng̃a quinahánglan ng̃a pagatumánon sa guihápon.
Vindicacion. = Pagcabálos ng̃a mahamútang sa catarúng̃an. * Pagcahátag sa tagsa tagsa sa macaígo canía ing̃on sa catarúng̃an.
Vindicar. = Pagbálos. * Pagbáoi sa bisan cansa, sa bisan onsa ng̃a guiágao canía. * Paglában sa táuo ng̃a guibótang botáng̃an sa mg̃a salá ng̃a oalá nia buháton.
Vindicativo. V. [Vengativo]. * Sulat ng̃a icalában sa dong̃og sa bisan cansa ng̃a guidáot sa oaláy salá.
Vindicta. V. [Venganza]. * Pública. = Castigo ng̃a tacús ng̃a ihátag sa mg̃a saláan arón masáyod ug tumagám ang cadaghánan.
Vino. = Bino, alac, dalísay.
Vinolencia. = Pagcalabí sa pagínom sa bino. [[355]]
Vinolento. = Ang mahagúgma moínom sa bino, palailínom, hing̃ínom.
Vinosidad. = Pagcabótang ng̃a ang̃ay sa bino.
Vinoso. = Ang may caísog ing̃on sa caísog sa bino. * V. Vinolente. * Hobgánon.
Viña. = Baol, cabalánan, yota ng̃a guitámnan sa mg̃a paras, sa mg̃a tanóm ng̃a mobóng̃a sa ubas.
Viñadero. = Ang magbalántay sa mg̃a baol sa mg̃a paras.
Viñador. = Idem. * Ang magabúhat sa mg̃a baol sa mg̃a paras.
Viñero. = Ang cabalánan sa mg̃a paras.
Viñeta. = Piníntal ng̃a ibútang, sa pagcadáyan dayan, sa sinógdan ug sa catapúsan sa mg̃a libro ug sa mg̃a bahin nila.
Viola. = Tolónggon ng̃a may coldas.
Violáceo. = Ang may color sa violeta, color ng̃a molomorado.
Violacion. = Pagcalápas sa batásan, sa catungdánan. * Pagcalúgos sa mg̃a babáye sa pagpacasála caníla sa linugsánay. * V. [Profanacion].
Violado. V. [Violáceo]. * Ang guisáctan sa dugá sa mg̃a violeta.
Violador. = Ang magatalápas, ang magalípas. * Ang macasalá sa mg̃a babáye sa linugsánay, sa paglúgus caníla. * V. [Profanador].
Violar. = Paglípas, paglápas, pagtalápas sa batásan ug sa mg̃a catungdánan. * Pagpacasalá sa linugsánay sa usá ca babáye. * V. [Profanar]. * Paglóm-it sa bisan onsa.
Violencia. = Pagcacosóg, pagcabáscog sa pagbóhat. * Pagcabóhat sa bisan onsa sa linugsánay. * Pagcapógos, pagcalógos sa bisan cansa, arón magabúhat sa díli onta buot magbúhat. * Pagcasábot sa mg̃a polong ng̃a contra ug batoc sa matúod ng̃a casayóran ug cahológan. * Pagcadagcó sa tugnao, sa init, &c. * Buhat ng̃a daútan sa usá ca babáye, sa linugsánay, sa paglúgus canía.
Violentamente. = Sa linugsánay.
Violentar. = Paglúgus. * Pagsábot sa mg̃a polong sa usá ca pagsábot ng̃a díli mao, ng̃a batoc sa ilang cahológan.
Violento. = Ang oalá mahamútang ing̃on sa pagcaáng̃ay. * Ang magabúhat sa linugsánay, ang magasólpot. * Ang guibúhat contra sa pagbúot sa bisan onsa. * Gaoi ng̃a maísog, ng̃a pungtánon, mahanaláicon. * Pagcasábot ng̃a díli mao sa mg̃a polong. * Buhat sa linugsánay.
Violeta. = Tanóm ng̃a italámbal, ug ang iang bulac ng̃a molomorado.
Violin. = Tolónggon ng̃a may opát ca coldas.
Violinista. = Ang magagílgil, ang magagólgol sa violin sa pagcaáyo.
Violon. = Tolónggon ng̃a guicoldásan ng̃a maíng̃on sa violin, sa rabel, apan dagcó caáyo, ug ang táuo ng̃a magagólgol niána.
Violoncelo ó Violonchelo. = Violon ng̃a dolodiót sa guiíng̃on carón.
Violoncillo. = Idem. * Táuo ng̃a díli maálam caáyo maggólgol sa violon.
Viperino. = Ang mahatong̃ód sa mg̃a saoa ng̃a guing̃álan ug víbora.
Vira. = Paná ng̃a manípis ug matalínis caáyo. * Tinábas sa panápton.
Virada. = Pagcalíso sa mg̃a sacayán.
Virar. = Paglíso sa mg̃a sacayán. * Pagtúyoc sa cabrestante sa pagsácoat sa ancla, sa sinípit, ug sa bisan onsa ng̃a mabúg-at.
Viraton. = Panáng dagcó.
Virazon. = Hang̃in ng̃a guican sa lauor, sa mg̃a yotang dagcó. [[355]]
Vireina. = Asáoa sa virey.
Vireinato. = Cahímtang sa virey, ug ang tiempo ng̃a pagadugáyan sa iang opicio, yota ng̃a nahasácop sa gahóm sa virey.
Vireino. = Idem.
Virey. = Maghuhúpot, ang magabóot sa ng̃alan sa hari.
Vírgen. = Olay, bog-os, babáye ng̃a oalá pahilábtan sa laláqui, laláqui ng̃a oalá maghilábot sa babáye. * Yota ng̃a oalá pa daróha, pugásan ug pagatámnan. * Ang oalá pa gamíton sa caogalíng̃on ng̃a tuyo ug hingtúngdan. * Si María Santísima. * Laráoan sa maong Guinóo. * Ang babáye ng̃a monja cay guihálad nia sa Dios ang iang pagcabóg-os.
Virginal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a vírgen.
Virgíneo. = Idem.
Virginidad. = Pagcaólay, pagcabóg-os.
Virgo. = Idem. * Tapoc sa mg̃a bitóon.
Vírgula. = Cahoy ng̃a diótay ug manípis. * Barlis ng̃a manípis.
Virgulilla. = Bisan onsang barlis ng̃a diótay ug magamáy.
Viril. = Salamín ng̃a matín-ao ug masíhag caáyo, ng̃a iatúbang sa bisan onsa arón díli mabóling ug mamahúgao: ang bolotáng̃an sa Santísimo Sacramento, ng̃a ipahaáng̃ay sa custodia. * Ang nahatong̃ód sa laláqui.
Virilidad. = Cosóg, cabáscog, gahóm sa pagcabáta ug sa bisan onsa.
Virilmente. V. [Varonilmente].
Virio. = Langgam ng̃a malálag ug verde.
Viripotente. = Babáye ng̃a miábot na sa edad ng̃a igo arón mamíño con boot ugáling.
Virolento. = Butihón, ang guiolátan sa mg̃a buti, ang guibínlan sa mg̃a ulat sa pagbúti canía.
Virotazo. = Pagcalámbos sa birote.
Virote. = Panáng dagcó. * Olitáo ng̃a tigsóroy soroy lang sa oaláy buhat, ng̃a magapacalaláqui. * Táuo ng̃a palábi labíhon ng̃a guilabíhan. * V. [Quijote]. * Puthao ng̃a hatáas ng̃a guilang̃áquit sa singsing ng̃a puthao ng̃a ibútang ug isóol sa liog sa mg̃a olípon ng̃a lumalágueu. * Sulat ng̃a diótay ng̃a icolombíra sa bisan cansa, con igapang̃áyo sa bisan onsa. * Tanóm sa ubas, paras sa totólo ca túig.
Viroton. = Panáng dagcó.
Virtual. = Ang magsáma sa lain ng̃a butang sa gahóm, sa cosóg.
Virtualidad. = Cosóg, cabáscog sa bisan onsa.
Virtualmente. = Ang maíng̃on sa lain ng̃a butang sa cosóg, sa cabáscog. * Bisan onsa ng̃a pagasabóton bisan ng̃a díli iásoy ug maáyo.
Virtud. = Gahóm, cosóg, cabáscog. * Galámhan sa calág. * Pagcaháoan sa buot, pagcatárong, catarúng̃an. * Maáyong batásan, quinabúhi ng̃a hingpit. * Pagtóo, pagláom, paghigógma.
Virtuosamente. = Sa maáyong batásan ug quinabóhi, sa pagcatárung.
Virtuoso. = Matárong, táuo ng̃a maáyo, ng̃a matinumánon sa mg̃a sugo sa Dios. * Ang may cosóg, cabáscog ug gahóm.
Viruela. = Buti.
Virulencia. = Nana sa mg̃a samad.
Virulento. = Ang macahiló, ang malála. * Ang may nana. * Sulat ng̃a macadáot sa isigcatáuo ug sa iang dong̃og.
Virus. = Nana ng̃a malágsot.
Viruta. = Sinápsap sa cahoy ng̃a guican sa pagsepíyo.
Visaje. = Pagcabótang sa nauong ng̃a icapasábot sa anáa sa cásing cásing.
Visante. = Ang matá.
Visar. = Pagsolóng, pagtán-ao, paghíling, paglí-li sa [[356]]bisan onsang camatoóran, sa pagbútang dihá sa visto bueno, sa pagándo.
Víscera. V. [Entraña].
Viscosidad. = Pagcahágcot. * Bisan onsa ng̃a mapílit, ng̃a mahágcot.
Viscoso. = Idem desde bisan onsa.
Visera. = Bahin sa calo sa mg̃a soldado ng̃a magasalípod sa nauong sa díli macaólang sa pagsolóng. * Pacó pacóng diótay ng̃a coloptánan sa obán ng̃a mg̃a calo calo.
Visibilidad. = Pagcadayág sa bisan onsa.
Visible. = Ang arang quiton, ang mahímo ng̃a pagasólng̃on ug pagatan-áuon. * Táuo ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an.
Visiblemente. = Sa atubáng̃an sa ng̃atanán. * Sa dayág caáyo.
Vision. = Pagcasolóng, pagcatán-ao, bisan onsa ng̃a guisolóng, ug labí pa ang mg̃a macahahárloc, ang mg̃a macalilísang. * Táuo ng̃a malágsot ug hing̃alatáuan. * Bisan onsa ng̃a paquíta ug mutúngha sa húna húna, ng̃a guipaíng̃on sa táuo ng̃a guitungháan ng̃a matúod gayúd.
Visionario. = Ang masáyon mutóo sa bisan onsa, guican sa caínit sa iang húna húna.
Visir. = Ang nahaúnang dagcóng táuo sa hari sa mg̃a turco, sa Gran Señor.
Visita. = Pagcadúao. * Ang táuo ng̃a macadúao. * Pagcaádto sa bisan onsang Singbahán sa pagcúha sa mg̃a indulgencia. * Pagcaádto sa mananámbal sa baláy sa masaquét sa pagtámbal canía. * Pagcasáyor sa mg̃a ponóan sa batásan sa ilang mg̃a sacop, sa tong̃ód sa ilang pagtúman sa mg̃a catungdánan. * Pagcahíling sa mg̃a manggad ng̃a isolód sa mg̃a calonsóran, arón magbáyad ang taguía sa hingtúngdan ng̃a salapí con mg̃a derechos. * Pagcahíling sa bilanggóan sa magbalántay sa mg̃a preso. * Pagcacalóoy sa Dios sa mg̃a táuo, sa paglólot caníla sa iang mg̃a pagtábang ug sa iang mg̃a grasia.
Visitacion. = Pagcadúao. * Pagcadúao ni María Santísima cang santa Isabel ng̃a igágao nia.
Visitador. = Ang magadúao sa masóbsob; hocom con ponóan ng̃a magabisita sa iang mg̃a sacop.
Visitar. = Pagdúao, pagádto sa Singbahán sa pagcúha sa mg̃a indulgencia. * Pagpaquigsáyor sa ponóan, con sa sinógo nia, sa batásan sa iang mg̃a sacop. * Pagádto sa mananámbal sa baláy sa masaquét, sa pagtámbal canía. * Pagtán-ao sa mg̃a manggad ng̃a isolód sa mg̃a calongsóran arón ipang̃áyo sa taguía sa salapí ng̃a tacús ng̃a ibáyad nia tong̃ód sa mg̃a derechos. * Pagsolóng sa mang̃a bilanggóan sa mg̃a preso. * Paglóoy sa Dios sa mang̃a táuo, sa paglólot caníla sa iang mg̃a grasia ug sa mg̃a pagtábang.
Visivo. = Ang may gahóm sa pagsolóng.
Vislumbrar. = Pagtán-ao, pagsolóng, sa pagcabóloc, sa bisan onsa ng̃a toa sa halayó, con sa mang̃ítng̃it.
Vislumbre. = Casuláo ng̃a diótay sa sugá. * Catáhap. * Timáan sa bisan onsa. * Balíta ng̃a tacús ng̃a pagadúha duháan. * Pagcasáma sama sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.
Viso. = Pagcatáas, lugar ng̃a hatáas. * Pagcasílac silac sa bisan onsa ng̃a mahínlo ug masínao caáyo, con pagasólng̃on sa casuláo sa adlao ug sa sugá. * Pagcaíng̃on sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Ang bisti ng̃a mapolá con sa lain ng̃a color, ng̃a guibísti sa mg̃a babáye sa ilálom sa mg̃a saya ng̃a mahínag hinag ug masíhag. * Tabil ng̃a icasalípod sa pultahán sa sagrario ng̃a binutáng̃an sa Santísimo Sacramento. [[356]]
Visorio. = Ang nahatong̃ód sa isololóng.
Víspera. = Arlao ng̃a guinsóndan sa lain ng̃a adlao ng̃a muóna sa lain ng̃a adlao. * Bisan onsa ng̃a muóna ug pagasóndan sa lain. * Pagcahadúul sa bisan onsa ng̃a muábot. * Pang̃ádye sa mg̃a Padre, ng̃a sonód sa guing̃álan ug nona, ng̃a guipang̃ádye sa lioas sa las dos, ug sa díli pa las doce sa tiempo sa cuaresma.
Vista. = Isololóng. * Pagcasolóng, pagcaquíta, pagcatán-ao. * Bisan onsa ng̃a guisolóng cutub sa lugar ng̃a hatáas. * Mg̃a matá. * Pagcatágbo, pagcasugát. * Pagcatóngha, pagpacaquíta. * Pagcaóyon sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. * Tuyo. * Pagcasolóng sa ibábao lamang. * Táuo ng̃a may catungdánan sa paghíling sa mg̃a manggar sa mg̃a aduana. * Nahaónang pagbása sa mg̃a papel ng̃a sinulátan sa mg̃a capolong̃ánan, arón magasentensia ang hocom. * Bisti ng̃a ipadála sa mg̃a pamanáhon sa ilang mg̃a pang̃asáuon. * Talambóan, &c., ng̃a pagasólng̃an ug pagatan-áoan, ug ng̃a pagaaguían sa calámdag ug sa sugá.
Vistazo. = Pagcatán-ao. * Pagcasolóng sa ibábao lamang.
Vistillas. = Lugar ng̃a hatáas, ng̃a pagasólng̃an ug pagatan-áoan sa halagpád ng̃a yota.
Visto. = Polong ng̃a icaásoy ng̃a guiquíta na sa mg̃a hocom ang mg̃a papel ug mg̃a camatoóran sa bisan onsang capolong̃ánan, ug ng̃a ualá pagahológan pa sa sentencia. * Bueno. = Pagcaándo sa mg̃a táuo ng̃a gahúman, sa mg̃a camatoóran, sa mg̃a lisencia, &c.
Vistosamente. = Sa pagcatahóm, sa pagcaníndot.
Vistoso. = Matahóm, maníndot, maáñag.
Visual. = Ang nahatong̃ód sa pagsulúng ug sa isololóng.
Visura. = Pagcasolóng, pagcatán-ao, pagcahíling sa bisan onsa.
Vital. = Ang ang̃ay ug ang nahatong̃ód sa quinabúhi.
Vitalicio. = Ang madúgay hasta sa pagcamatáy sa bisan cansa.
Vitalidad. = Galámhan sa quinabúhi.
Vitando. = Ang tacús ng̃a pagaáidan.
Vitela. = Nati sa baca. * Panit sa nati sa baca ng̃a quinúrti ug maáyo.
Vitelina. = Laoay ng̃a mahágcot.
Vítor. = Polong sa timáan sa calípay ng̃a icacadáyeg sa bisan cansa. * Piesta ng̃a bantog caáyo sa pagdáyeg sa mg̃a buhat ng̃a cating̃aláhan, ug ang papel ng̃a pagasulátan sa maong buhat.
Vitorear. = Pagdáyeg sa bisan onsa.
Vitoria. V. [Victoria].
Vitorioso. V. [Victorioso].
Vítreo. = Bisan onsa sa salamín, ug ang maíng̃on sa maong salamín.
Vitrificable. = Ang masáyon mabúhat ug salamín.
Vitrificacion. = Pagcabálhin sa bisan onsa sa salamín.
Vitrificar. = Pagbúhat sa bisan onsa sa pagcadágoay sa salamín.
Vitriólico. = Ang nahatong̃ód sa vitríolo.
Vitríolo. = Asín ng̃a sináctan sa tumbága ug sa asufre sa color ng̃a asul.
Vitualla. = Balon, ang mg̃a quinahánglan ng̃atanán sa pagcáon sa mg̃a pang̃obátan. * Cadaghánan sa mg̃a calán-on.
Vituallado. = Ang nasángcap sa mg̃a calán-on.
Vituperable. = Ang tacós ng̃a pagadómtan ug pagaáidan.
Vituperacion. = Pagcadomót. * Pagcaáyad.
Vituperador. = Ang magaáyad. * Ang manónglo, tigtónglo.
Vituperar. = Pagdomót, pagáyad sa bisan onsa. * Paglíbac libac. * Pagtónglo, pagbalícas. [[357]]
Vituperio. = Pagcatónglo. * Polong ng̃a daútan ng̃a ipamólong sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo. * Pagcabalícas. * Bisan onsa ng̃a maoólao, ng̃a macaúlao.
Vituperiosamente. = Sa caúlao, sa pagcaúlao.
Vituperioso. = Ang macaúlao, maoólao.
Vituperosamente. V. [Vituperiosamente].
Vituperoso. V. [Vituperioso].
Viuda. = Babáyeng balo, ang guicamátyan sa bana.
Viudal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a balo.
Viudedad. = Puhónan, salapí ng̃a guitórlo sa ubán ng̃a mg̃a balo, cutub sa ilang pagcabálo.
Viudez. = Pagcabálo.
Viudita. = Bolo ng̃a báta pa.
Viudo. = Laláquing balo, ang guicamátyan sa asáoa.
Vivac. = Pagcabántay sa gabíy arón díli mudóol ang caáoay.
Vivacidad. = Cabáscog, cosóg, sinógdan sa quinabóhi, pagcadalí sa gaoi. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Pagcasínao, pagcahínlo sa bisan onsa.
Vivamente. = Sa pagcadalí, sa pagcalágmit. * Sa pagcaíng̃on, sa pagcasáma.
Vivandero. = Ang magadála sa balon sa mg̃a pang̃obátan.
Vivaquear. = Pagágui sa gabíy sa ton-og, sa cahaoánan.
Vivar. = Lugar ng̃a pagabatónan sa ubán ng̃a mg̃a mananáp sa ilang mg̃a anac. * Lang̃ob lang̃ob ng̃a pagapúy-an sa mg̃a conejo.
Vivaracho. = Ang madalíon caáyo sa iang gaoi.
Vivaz. = Mabáscog, macosóg. * Sa mabátid ug matalínis ng̃a húna húna. * Tanóm ug cahoy ng̃a malángbo.
Vivera. V. [Vivar]. * Danao ng̃a diótay.
Víveres. V. [Vitualla]. * Quinahánglan sa pagcáon sa bisan cansa.
Vivero. = Cahoy, almásiga. * Lugar ng̃a guitagána sa pagbáton sa mg̃a langgam ug sa mg̃a isda.
Viveza. = Cabáscog, cosóg, gahóm. * Pagcadalí, pagcalágmit. * Caínit sa mg̃a polong, sa suguílon. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Polong ng̃a matístis. * Pagcaíng̃on, pagcasáma. * Casínao, casíhag sa bisan onsa. * Pagcaháit sa pagsolóng. * Pagcatahóm sa mg̃a matá.
Vividero. = Lugar, solód ng̃a maáyo arón pagapúy-an.
Vividor. = Ang mabúhi sa hatáas ng̃a quinabúhi. * Ang maálam magpatigáyon sa pagpang̃íta sa cabuhían, sa pagcabóhi.
Vivienda. = Pinuyánan.
Viviente. = Ang buhi pa, ang may quinabúhi.
Vivificacion. = Pagcabóhi.
Vivificador. = Ang muhátag sa quinabúhi.
Vivificante. = Idem.
Vivificar. = Paghátag sa quinabóhi.
Vivificativo. V. [Vivificador].
Vivífico. = Ang may quinabúhi.
Vivíparo. = Mananáp ng̃a magaánac.
Vivir. = Pagbúhi. * Pagdúgay sa quinabúhi. * Pagpuyó sa bisan diin. * Pagbántay sa quinabúhi. * Pagpaláng̃it.
Vivo. = Ang may quinabúhi, buhi. * Macosóg, mabáscog. * Hingpit uyámot, ang mulabí caáyo. * Bisan onsa ng̃a masíga. * Batid, sa matalínis ng̃a húna húna. * Ang maíng̃on, ang magsáma sa lain ng̃a butang. * Mahanaláicon. * Madalíon, malágmit, malágsic. * Ang magaparáyon sa iang catongdánan. * Ang madúgay, ang mudáyon sa panumdúman sa mang̃a táuo. * Daplin sa bisan onsa, sirsid sa mg̃a bisti ug sa mg̃a panápton sa lain ng̃a color. * Saquét sa mg̃a iró. [[357]]
Vizcacha. = Calaínan sa liebre, sa Indias.
Vizcondado. = Cahímtang sa mg̃a vizconde.
Vizconde. = Dagcóng táuo sa Guinharían.
Vizcondesa. = Asáoa sa vizconde.
[[Índice]]