CIV

Au carcagnòu de la segoundo barco
Asseta tóuti dous, pichoto Angloro
A représ soun devis, bèn à la douço,
Emé soun Guihéumin:—Ai à te dire,
Guihèn fai à la bello, que nous-àutri,
Lis amourous divin, rèi de la terro
E soubeiran verai de la naturo,
Nous poudèn pas marida coume tóuti...
—E nous maridaren, diguè la nino,
Coume?—Rapello-te dins la memòri,
Respoundeguè l'imaginous d'Oulando,
Aquéu roucas taia, plen de mistèri,
Que ié sourgènto au pèd la font de Tourno.
—Sabe, sabe, diguè. I'a 'no lambrusco
Em'un falabreguié que s'enracinon
Tout à l'entour dóu ro 'mé 'no figuiero
E de mato de bouis... Ié siéu estado.
—Que i'as mai vist?—Lou Soulèu e la Luno
Que, grava pèr li Fado sus la roco,
Emé sis iue reguergue vous espinchon.
—Que i'as mai vist?—Un biòu emé si bano
Qu'un escourpioun se lanço pèr lou pougne,
Enterin qu'un chinas vèn pèr lou mordre
E qu'un jouvènt pèr lou mata se drèisso.
—Que i'as mai vist?—Lou Dra que ié barrulo.—
Guihèn d'Aurenjo uno bono passado
Se teisè. Dins soun amo pensativo
I'apareissié sus lou ribas dóu Rose
L'autar dóu diéu Mitra, la font de Tourno
Que n'en sourgis prefoundo e clarinello,
Em 'aquéli simbèu dóu vièi sacrige,
Espetaclous ensigne dóu Zoudiaque,
Qu'emplissien d'esmougudo segrenouso
Lis adouraire dóu souleias bléuge
Mountant o descendènt antan lou flume
Pèr faire en devoucioun soun roumavage
Au diéu Mitra, «lou soulet invincible».
E se disié:—Soulèu de la Prouvènço,
O diéu que ié coungreies lis angloro,
Que fas sourti d'en terro li cigalo,
Que dins mi veno marfo e palinouso
Reviéudes lou sang rouge de mi rèire,
Diéu roudanen que lou Dra dins si vòuto
Agouloupo, à Lioun, au Bourg, en Arle,
E que dóu negre tau dins lis Areno
Encaro vuei t'es fa lou sacrifice
Incounsciènt, diéu qu'escavartes l'oumbro
Galoi, qu'en uno ribo incouneigudo
Vuei es desert toun autar—e toun rite
Abandouna dins l'óublid, iéu barbare,
Iéu lou darrié bessai de ti cresèire,
Vole sus toun autar óufri, premiço
De ma felicita, ma niue de noço!—

CV

E s'adreissant siavet à la chatouno:
—Es aqui, ié diguè, mounte barrulo
Lou Dra dóu Rose, aqui mounte li Fado
Escriguèron li sort de la ribiero,
Que nous anan liga, pichoto Angloro.
E, souto lou regard pièi de la Luno
E de tout lou feran de la chauriho
Que nous van èstre pèr temouin e sousto,
Dins lou Grand-Gourg de la font, en brasseto
Nous aprefoundiren.—Elo, enmascado,
Respoundeguè:—Moun Dra, la flour de Rose
Noun aguè jamai pòu dis aigo bluio
Ounte lou cèu miraio sis Ensigne.
Nadarai emé tu, iéu, de-counservo,
Coume lou pèis de primo, quand remounto
Lou ribeirés, au tèms de l'eissagage.
—O, nadaren ensèn dins l'aigo roso,
Guihèn apoundeguè, dins l'aigo puro,
L'as di, coume lou pèis de primavero
Que dins lou Rose vai, de riso en riso,
Au grouadou di font superiouro.
—Mai pèr nous benesi i'aura lou prèire?
Venguè subitamen la bono chato.
—Ah! i'a 'n bèu tèms qu'es mort, faguè lou prince,
Lou prèire de l'autar ounte t'aduse!
Mai pèr nous benesi, nous canta messo,
Auren-ti pas, de qu'as pòu? li tourtouro
Que si murmur d'amour jamai noun moron!—
Elo d'acò, verai, fuguè 'n pau tristo;
E pièi, aguènt pensa, diguè:—Siéu bèsti!
Dóu signe de la crous que l'escounjuro
Se pòu-ti que lou Dra subigue dounde
L'óutrajouso vertu? Mai iéu menimo,
D'abord que me veirai souto lis arco
Dóu Pont Sant-Esperit, ounte figuro
Lou grand sant Micoulau dins sa capello,
Iéu ié demandarai que fague plòure,
Éu, sa benedicioun pèr li que nadon,
Que nadon à la bèu enfre lis oundo!—

CVI

E fa tira! trasènt sa cridadisso
De gau e d'enavans, de despaciènci
O d'abandoun en Dieu, la barquejado
Se gandissié plan-plan e lou Caburle,
Requinquihant soun auto pro sus Rose,
Jitavo soun salut is àutri rigo
Qu'au fiéu de l'aigo descendien couchouso.
—Adessias!—Adessias!—Es l'equipage,
Acò, de Jan la Micho, de Serriero...
Tambèn a de bèu couble!—Lou vènt coto?
—Coume un gusas!—Es dounc tau qu'à la justo?
—Ai! paure! en quinge jour quatorge lègo,
Coume se dis.—Anen, à la coumpagno!—
E li batèu 'mé li bras que s'aubouron
Desparèisson avau à la desciso.
E de-countùni ansindo, li rescontre,
De liuen en liuen.—Es pas Toumè d'Andanço,
Aquéu que trajo amount? Carèu! que fuso!
Adessias!—Adessias!... A dos pinello,
Aquéu tros de pagèu, e dos sapino
Que n'i'en dèvon gagna: tout pèr soun comte
Dison que cargo.—Oh! ç', anen, de coucourdo!
Emai di Cuminau disien mirando
Emé soun Grand-Zidor: pièi tant pleguèron!—

CVII

Desempièi quatre jour, souto la rodo
Ansin dóu grand soulèu e souto l'uscle
De l'èr dóu Ro, de l'auro que rabino,
A travès dis embroi de touto meno,
Dis agacin, di graveiroun, di gafo,
Peniblamen gaubejant sa manobro
E pèr ouro abracant sa miejo-lègo,
Avien li Coundriéulen pres la remounto,
Quand, au cinquèime jour, en drecho visto,
Lou Pont Sant-Esperit sus l'estendudo
Espandiguè si vint-e-dos arcado.
E, proche di pourtau coume fuguèron,
Au prince lou patroun fasènt un signe:
—Vès! ié diguè, segnour, aquelo pielo
Que i'a 'no grosso mato d'espargoulo,
La vesès? Es d'aqui que, de coustumo,
Benesissien tóuti lis an lou Rose...
Ah! coume acò 'ro bèu! Emé li barco
Anavian querre en terro, eila, lou prèire
Que, pourtant lou Bon-Diéu, entre li ribo
Dóu flumenas, venié, dre sus la poupo,
Aussa lou sant soulèu davans lou pople
Curbènt dóu pont amount li parabando...
Tout acò se fai plus e noun coumprene,
Iéu, coume vai qu'ansin vuei tout derruno...
—Ah! n'en veirés bèn d'autro! aqui l'Angloro
Cridè au patroun, sabès? lou mounde viro...
Vous l'ai pas di que sus lou ranc de Tourno
De gròssi treboulino èron marcado?
—Tu! ragagnous la remouquè lou mèstre,
Au Malatra t'entourne qu'au t'a ducho!
Que rèn que soun aflat, d'aquel escòrpi,
Farié passa pèr iue uno barcado
De crucifis... Amaino!—

CVIII

Sus la dougo,
Au crid d'arrestamen que d'ome en ome
Fai restounti l'arcado mariniero,
An pres tòti subran pèr la dinado.
Li chivalas relènt, leva de tiro,
S'arrapon i bourrenco de pasturo.
Li marinié, d'avau sus la pinello,
Li carretie, d'amount sus la levado,
Quichant soun arencado o soun anchoio,
Mastegon plan e barjon: i Banc Rouge
Lou pas es proun catiéu; mai à Dounzero,
Em'aquéli roucas, aquelo cluso
Ounte lou Rose enferouna s'abrivo
Coume un brau de palun, vai i'avé d'obro!
Un pau plus aut, faudra pièi que trevalon,
Emé tout soun trahin e màli peno,
De l'autro man... Enfin, que sièr que gouisson!
Lioun es liuen, mai quau a tèms a vido.
E 'm' acò, zóu! Li gràci estènt rendudo
E d'un cop, emé brut, aguènt lou baile
Rebarra soun coutèu mancha de corno,
E li coulas remés e toui li ferre
Dóu manescau ferrant passa 'n revisto:
—Fa tira davans! dau!—E s'escourpouiro
Contro auro tourna-mai emai contro aigo
La grand cavalarié. Revertigueto,
L'Angloro sus lou tèume dóu Caburle
Béu lou vènt frescoulet que descagnoto
Soun péu e rènd boudenflo sa mantiho.
—Au Malatra, dins pas belèu miechouro,
Elo ié vèn au princihoun d'Aurenjo,
Saren gandi. Que joio pèr ma maire,
Pèr mi fraire pichoun e pèr mi sorre!
Dins moun cabas pèr chascun e chascuno
Iéu porte aqui sa fiero: pèr Alèssi
Un tambour de Bèu-Caire; pèr Gatouno
Un lot de terraieto; pèr Bregido
Uno titèi d'un sòu; uno barqueto
Emé tout soun armun pèr lou bèu Jòrgi
E... pèr ma maire un massapan de dàti!
—E i'aura rèn pèr iéu? faguè lou prince.
—Pèr tu, moun Dra, i'a tout ço qu'es au lustre
Dóu sant soulèu e tout ço qu'es dins l'oumbro:
N'as que de coumanda, siéu ta servènto.—
E i'estregnènt li det:—Adounc, mignoto,
Guihèn diguè, t'espère à la vesprado,
Vers miejo-niue, sus lou bord de toun isclo
E, coume dis la cansoun amourouso: