XX
—Blandino, courre, que toun paire arribo!
—Bon-jour, patroun Apian!—Diéu vous lou doune!
—Trasès-me lou mouchoun, que vous amarre!
—Digo-i'à Mariocho que m'empligue
De vin d'Ampuis, lèu, aquelo boumbouno...
—I'es pas Damian? Tè, vaqui si camiso.
—Goutoun! Mioun! Dequ'es que vous aduse
D'en fiero, hòu?—Aduse-me, Ribòri,
Quàuquis anèu de cren emai de vèire,
D'aquéli que dessus i'a 'n gàrri rouge!
—O.—Iéu, aduse-me pèr la meinado
Uno titèi, d'aquéli que si giblon!
—O.—Iéu, aduse-me de gimbeleto,
D'aquéli bono qu'em'un fiéu s'enrèston...
—O.—Iéu, aduse-me...—Tout acò piaio;
Li recoumandacioun de touto meno
Se van crousant di batèu i fenèstro:
—A toun papet, digo-ié que te croumpe
Dins un massapan rose uno sourreto,
Que, Glaudihoun?—Moun grand, iéu à Bèu-Caire
Ié vole ana!—Lou cop que vèn, moun drole...
—Anen, carrejas-vous! Bono aventuro!
—Tenès-vous bèn gaiardo, tanto Chaisso!
—E tu, Janin, aviso-te di Trèvo
E di fiò de sant Èume e dis Oulurgue
Que van, la niue, pèr lis Aliscamp d'Arle!
XXI
Pièi adessias. La baisso lis atiro.
Fau pas que perdon tèms, d'aiours, se volon
Arriba li proumié 'n terro d'Argenço
E gagna lou móutoun. Au briéu de l'aigo
Encaro touto bluio di turqueso
Qu'a rabaia dins lou laus de Genèvo,
Dóu tèms que van li tèndo blanquinouso,
Uno après l'autro coume un vòu de ciéune,
I'a lou prince oulandés que vòu tout saupre.
—Metren long tèms pèr la desciso, mèstre?—
Vèn coume acò. Patroun Apian s'escuro
E, tout gauchous de faire uno passado
Soun Ciceroun:—Dous jour, tres lou mai, prince,
Au cas que pèr camin i'ague d'encoumbre,
Respond, tau que de nèblo, coume aquéli
Qu'avian aquest matin e proun espesso
Pèr empacha de vèire l'endraiado...
Car fau pas boufouna 'm'aquéli roco,
Estèu, secan, agacin e berrugo
O 'm' aquéli graviero dangeirouso
Que i'a de liuen en liuen souto li riso.
Se l'on s'aviso pas, la barco roto,
Se crèbo e béu, flòu! flòu! o dins un auve
S'engravo jusquo i bord e tout se nègo.
Sènso parla di pont ounte l'on ruto
Ni dis entravadis que fan li traio...
Sant Micoulau, patroun de la ribiero,
Nous garde longo-mai!
XXII
—Reiaume, foume!
Cridè lou veiturin coupant sa dicho,
Li vesès pas, lis isclo de Sant Pèire,
Capounas de pas Diéu, que vous entramblon?—
Reprenguè pièi:—Es pèr vous dire, prince,
Qu'emai, coume afourtis lou reprouvèrbi,
Au davala tóuti li sant ajudon,
En davalado, anas, tant se rescontro
Si contro-tèms, destourbe e mau-parado.
D'ourdinàri pamens, quand vai en bello
E que se pòu, meme au clar de la luno,
Counèisse à visto d'iue lis endrechiero,
Di grand quèi de Lioun i bàssi ribo
Dóu Rose prouvençau, en dos journado
Se fai, i mes d'estiéu, l'escourregudo.
Coucagno, acò! mai pièi es la remounto,
Segnour, que fai tira! De bando en bando,
Sus li coursié qu'en remou nous seguisson,—
Alucas-lèi, quicha coume d'anchoio,—
Avèn aqui nòsti chivau de viage:
Vint couble fort, tout de bèsti chausido,
La flour de la jumento charouleso,
Que li veirés, quand revendren contro aigo,
S'espangouna, superbe, long dóu flume...
Dise pas que noun i'ague, sus l'Empèri
O lou Reiaume, rèn de coumparable
A noste cavalin; mai vous responde
Que vint milo quintau noun lis acuelon.
XXIII
—E quant se met de tèms pèr la remounto?
—Depènd: i mes d'estiéu, quand l'aigo es liso,
Dins dès-e-vue o vint jour pòu se faire.
I pichot jour, quand la sesoun iverno,
N'en fau de trento-cinq, vès, à quaranto...
Mai lou terrible pièi es quand lou Rose,
Aboudenfli pèr li plueio autounenco
O pèr aquéli gròssi levantado
Qu'emé la pleno avau ié fan rebouto,
Mounto, emé soun eigasso de poustèmo,
Sus li trenado e paliero fourçudo,
Negant li caladat e li carrairo.
Sacre couquin! n'es uno de misèri,
Alor, quand li chivau, à la maieto
De chasco nau, tirant de quatre en quatre,
Veson plus lou camin e s'empatouion
Enjusquo au quiéu dins li blad, dins lis òrdi,
A li falé derraba 'mé 'no barro
Que se ié passa à dous souto lou vèntre!
O bèn, moussu, quand fau chanja de ribo
Pèr fourvia quauco ribiero grosso
Que s'entravèsso i pèd dis equipage;
O bèn, moussu, quand fau gafa l'Ouvezo,
Quand fau gafa lou Roubioun e la Droumo!
Es un brave travai! Contro li roco
En fringouiant li cordo se gausisson:
Fau faire un group, fau uno emploumbaduro;
Fau, à cop de destrau, toumba lis aubre
Que podon empedi; fau, milo-diéune!
A cop de poung, de pau e de partego,
Entanterin que li chivau se nègon,
S'agarri pèr camin emé li panto
Que, pèr gagna davans emé si couble
O trebóuja (coume disèn tout rufe),
Vendran enjarreta, de fes, li nostre...
Ah! boutas, n'i' a pèr tóuti!
XXIV
—Emai n'en rèsto!—
Fai lou prince en risènt. A l'avalido,
Encabana de nèu que blanquinejo,
Li serre dóu Vercors pougnon l'espàci.
Lis abeié de Crau, d'aquéstis ouro,
Desbrouton adamount lis erbo drudo,
Lou sant-janet flouri, la pimpinello:
Car es i pastre d'Arle que l'aubiso
De tóuti aquélis Aup e cimo liuencho
Desempièi de milo an es reservado.
E fin-qu'au Nivoulet de la Savoio
E peramount fin-qu'au brecas dóu Viso
E peralin à-n-aquéu mount Genèbre
Qu'es l'aigo-vers de Franço emai d'Itàli,
Tout i'apartèn. E de que tiron glòri
Tóuti li counquistaire li mai trule
Que sus Rose à-de-rèng an fa l'empèri,
Li Charle-Magne emé li Bonaparte,
Lis Annibau e li Cesar de Roumo,
Pèr avé trecoula tàlis auturo!
Quand tóuti li printèms, en caravano,
Quand tóuti lis estiéu e lis autouno,
Emé si grand menoun que fan trahino
Dintre la nèu brenouso di neviero,
Emé tout soun fedan qu'a ges de noumbre,
Lou bastoun à la man, jougant dóu fifre,
Escalon, éli, e passon li mountagno!