[50]. Quum se non unius circumdatum mœnibus loci, sed civem totius mundi quasi unius urbis agnoverit. De leg., I. 23. — Qui autem civium rationem dicunt habendam, externorum negant, ii dirimunt communem humani generis societatem; qua sublata, beneficentia, liberalitas, bonitas, justitia funditus tollantur. De off., III. 6.

Est autem non modo ejus qui servis, qui mutis pecudibus præsit, eorum quibus præsit, commodis utilitatique servire. Ad Quintum, I. 1. 8; e più generosamente De off., I. 13: Est infima conditio et fortuna servorum: quibus non male præcipiunt qui ita jubent uti ut mercenariis; operam exigendam, justa præbenda.

[51]. Bellum ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quæsita videatur... Suscipienda sunt bella ob eam causam, ut sine injuria in pace vivatur. De off., e vedi I, 23.

[52]. De repub., III. — De off., II.

Vedi Facciolati, Vita Ciceronis litteraria. 1760.

Hulsemann, De indole philosophica Ciceronis, ex ingenio ipsius et aliis rationibus æstimanda. 1799.

Gautier de Sibert, Examen de la philosophie de Cicéron. Memorie dell'Accademia d'Iscrizioni, tomi XLI. XLIII.

Meiners, Oratio de philosophia Ciceronis, ejusque in universam philosophiam meritis.

Kuhner, M. T. Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita.

e tutti gli storici della filosofia.