Chłopi, Część trzecia - Wiosna

by Władysław Stanisław Reymont

— Nieszczęście takie padło na cały naród i Boryna też leży bez duszy, A powiedają — ściszyła głos, obzierając się strachliwie — jako Jagusia już się na dobre z wójtem sprzęgła... Nie stało Antka, brakło Mateusza, brakło i drugich parobków, to dobry pierwszy z brzega, byle jeno wygodził¹⁶⁰... O świecie, świecie! — jęknęła, załamując ręce ze zgrozy.

Stara się już nie ozwała; poczuła się z nagła utrudzoną i tak przejętą tymi nowinkami, że powlekła się do obórki wypoczywać.

Dopiero o samym zachodzie dojrzeli ją wlekącą się na wieś do znajomków, powróciła zaś, kiej już u Kłębów siedzieli przy wieczerzanych miskach.

Łyżka na nią czekała i miejsce — juści nie pierwsze, ale zawżdy nie ostatnie, bo przy Kłębowej — jeno że pojadała mało wiele, kiej to dzieciątko przebierne¹⁶¹, pogadując z cicha o świecie, to o tych odpustowych miejscach, które była schodziła, aż się niemało temu nadziwowali.

Zaś kiej już noc zapadła, że nawet i zorze grające po szybach przygasły, i wieś do cna ogłuchła, zapalili w izbie światło i jęli się z wolna do snu sposobić, wtedy Agata wyniesła swoje torbeczki pod światło, wyjmując z wolna różne różności, jakie przyniosła.

Otoczyli ci ją zwartym kołem, tając przydechy¹⁶² i dziw jej nie zjadając rozgorzałymi oczyma.

A ona najpierw po obraziku poświęcanym rozdała każdemu, potem zaś sznury paciorków dziewuchom — a tak pięknych, że ino grały farbami. Wrzask się bez¹⁶³ to uczynił w izbie, tak jedna przez drugą cisnęły się do lusterka, przymierzając, cieszyć się sobą i szyję wzdymać kiej te indory napuszone. A to i koziki sielne, prawdziwie misiarskie¹⁶⁴ nalazły się la¹⁶⁵ chłopaków, i cała paczka machorki¹⁶⁶ dla Tomasza. W ostatku i la Kłębowej wyjęła fryzkę¹⁶⁷ szeroką, wzburzoną i kolorową nicią obdzierganą, że gospodyni aż wręcz plasnęła z wielkiej kontentności¹⁶⁸...

I wszyscy radowali się niemało, nie raz i nie dwa oglądając te śliczności i ciesząc oczy podarunkami; a ona, rada wielce, z niemałą lubością powiedała, co ile kosztuje i gdzie to kupione.

Długo w noc przesiedzieli, poredzając¹⁶⁹ jeszcze o nieobecnych.

— Aż strach za grdykę łapie, tak cicho na wsi! — zauważyła w końcu Agata, gdy przymilkli i opadło ich głuche, martwe milczenie. — Gdzie to po inne roki, w tym zwiesnowym czasie, to aże się wieś trzęsła od wrzasków i śmiechów!